
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਹੋਦਯ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਮਹੋਦਯ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹੋਦਯ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ’ (ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਧਰਮ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦਵਿਜਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਆਸਕਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਖਸ਼-ਮੁਖੀ ਫਲ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਮਹੋਦਯ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ਪ੍ਰਦ ਹੈ; ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਕ੍ਰੋਸ਼ ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो महोदयं गच्छेत्तस्मादीशानसंस्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਮਹੋਦਯ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 2
विधिना तत्र यः स्नाति तर्पयेत्पितृदेवताः । प्रतिग्रहकृताद्दोषान्न भयं तस्य विद्यते
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ; ਦਾਨ-ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਣ ਨਾਲ ਹੋਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਭਯ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
Verse 3
महोदयं महानन्ददायकं च द्विजन्मनाम् । प्रतिग्रहप्रसक्तानां विषयासक्तचेतसाम् । तेषामपि ददेन्मुक्तिं तेन ख्यातं महोदयम्
ਮਹੋਦਯ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਣ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ‘ਮਹੋਦਯ’—ਵੱਡੇ ਉਤਥਾਨ ਦਾ ਤੀਰਥ—ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
Verse 4
तस्य वै रक्षणार्थाय महाकालस्य चोत्तरे । नियुक्ताश्च महादेवि मातरस्तत्र संस्थिताः । तस्मिन्स्नात्वा नरः पूर्वं मातॄस्ताश्च प्रपूजयेत्
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਥਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
Verse 5
एवं देवि मया ख्यातं महोदयमहोदयम् । सर्वपापहरं नृणामभिषेकाच्च मुक्तिदम्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ‘ਮਹੋਦਯ’—ਅਤਿ ਮੰਗਲਮਈ ਮਹੋਦਯ—ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਸੇਕ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 6
अर्धक्रोशे च तत्तीर्थं समंतात्परिमंडलम् । एतन्मध्यं महासारं सदैव मुनिवल्लभम्
ਉਹ ਤੀਰਥ ਅੱਧ ਕ੍ਰੋਸ਼ ਤੱਕ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਗੋਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ-ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਪਰਮ ਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
Verse 327
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये महोदयमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्त विंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧੀਨ ‘ਮਹੋਦਯਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ੩੨੭ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।