
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਤੱਤਵਿਕ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਦਰਭ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪ-ਖ਼ਯ (ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ/ਘਟਾਉ) ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ’ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਸੰਕੇਤਿਤ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ਿਤੋਇਆ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆਨਕ ਉਤਕਰਸ਼ ਵੀ ਹੈ—ਉਪਾਸਕ ‘ਵੇਦਵਿਦ’ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਡ੍ਯਭਾਵ (ਮਾਨਸਿਕ ਸੁਸਤਤਾ/ਜੜਤਾ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਗੋਲ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं महाप्रभावं हि सर्वपातकनाशनम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 2
ब्रह्मेश्वरेति नामाढ्यं ब्राह्मणैश्च प्रतिष्ठितम् । ऋषितोयाजले स्नात्वा तल्लिंगं यः प्रपूजयेत् । स भवेद्वेदविद्विप्रो जाड्यभावविवर्जितः
ਇਹ ‘ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ‘ਸ਼ਿਤੋਯ’ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੇਦ-ਵਿਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੜਤਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 318
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਭਾਗ ਅੰਦਰ ‘ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ 318 ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।