
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੀਰਥ-ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਚੰਡੀਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ‘ਚਤੁਰਮੁਖ’ ਨਾਮਕ ਵਿਨਾਇਕ-ਧਾਮ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ—ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ, ਅਤੇ ਭੱਖ੍ਯ-ਭੋਜ੍ਯ ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੋਦਕ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि विनायकमनुत्तमम् । चतुर्मुखेति विख्यातं चण्डीशादुत्तरे स्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚੰਡੀਂਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ, ‘ਚਤੁਰਮੁਖ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਨੁੱਤਮ ਵਿਨਾਇਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 2
किञ्चिदीशानदिग्भागे धनुषां च चतुष्टये । तं प्रयत्नाच्च संपूज्य सर्वविघ्नैः प्रमुच्यते
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗੇ, ਚਾਰ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ; ਉਸ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
गन्धपुष्पादिभिस्तत्र भक्ष्यैर्भोज्यैः समोदकैः । चतुर्मुखं चतुर्थ्यां तु संपूज्य सिद्धिभाग्भवेत्
ਉੱਥੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਮਿਠਾਈਆਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਨੀਯ ਸਮੇਤ; ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਦੀ ਸੰਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 309
इति श्रीस्कांदे महपुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चतुर्मुखविनायक माहात्म्यवर्णनंनाम नवोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਚਤੁਰਮੁਖ ਵਿਨਾਇਕ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।