Adhyaya 307
ਅਧਿਆਇ 307 ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਲੇਖਿਤ ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ‘ਅਪਰ-ਨਾਰਾਇਣ’ ਨਾਮ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਤੀਰਥ/ਧਾਮ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸ੍ਵਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ‘ਅਪਰ’ ਅਰਥਾਤ ਹੋਰ/ਵਧੇਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸੇ ਕਰਕੇ ‘ਅਪਰ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਥਾਂ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਨ ਕਰੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਫਾਲਗੁਣ ਸ਼ੁਕਲ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ: ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨ-ਦੇਵਤਾ-ਤਿਥੀ-ਕਰਮ-ਫਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । सांबादित्याच्च पूर्वेण किञ्चिदाग्नेयसंस्थितः । अपरनारायणोनाम यस्मान्नास्ति परो भुवि
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗਨੇਯ (ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ‘ਅਪਰ ਨਾਰਾਇਣ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
Verse 2
स तु सांबस्य देवेशि सूर्यो विष्णुस्वरूपवान् । अपरां मूर्तिमास्थाय विष्णुरूपो वरं ददौ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਂਬ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਸੂਰਯ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸਰੂਪ ਹੈ—ਨੇ ਹੋਰ ਇਕ ਮੂਰਤੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।
Verse 3
तेनापरेति नाम्ना वै ख्यातो विष्णुः पुराऽभवत् । फाल्गुनामलपक्षे तु एकादश्यां विधानतः
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ‘ਅਪਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 4
पूजयेत्पुण्डरीकाक्षं तत्र सूर्यस्वरूपिणम् । मुक्तो भवति पापेभ्यः सर्वकामैः समृध्यते
ਉੱਥੇ ਸੂਰਯ-ਸਰੂਪ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 307
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्स्येऽपरनारायणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ‘ਅਪਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।