Adhyaya 305

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्याः पूर्वेण संस्थितम् । नारदादित्यनामानं जरादारिद्र्यनाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਨਾਰਦ-ਆਦਿਤ੍ਯ ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

पश्चिमे मूलचंडीशाद्धनुषां च शतत्रये । आराध्य नारदो देवि भास्करं वारितस्करम् । जरा निर्मुक्तदेहस्तु तत्क्षणात्समपद्यत

ਮੂਲਚੰਡੀਸ਼ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਯ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ—ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਦੀ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਛਣ ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਦੇਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 3

देव्युवाच । कथं जरामनुप्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः । कथमाराधितः सूर्य एतन्मे वद शंकर

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੱਸੋ—ਮੁਨੀਪੁੰਗਵ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਲੱਗਾ? ਅਤੇ ਸੂਰਯਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ?

Verse 4

ईश्वर उवाच । यदा द्वारवतीं प्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः । सर्वे दृष्टास्तदा तेन विष्णोः पुत्रा महाबलाः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਮੁਨੀਪੁੰਗਵ ਨਾਰਦ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 5

तद्राजकुलमध्ये तु क्रीडमाना परस्परम् आयांतं नारदं दृष्ट्वा सर्वे विनयसंयुताः

ਉਸ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ; ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਵਿਨਯ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 6

नमश्चक्रुर्यथान्यायं विना सांबं त्वरान्विताः । अविनीतं तु तं दृष्ट्वा कथयामास नारदः

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਰੰਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਸਾਂਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਵਿਨੀਤ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤਦ ਕਿਹਾ।

Verse 7

शरीरमदमत्तोऽसि यस्मात्सांब हरेः सुत । अचिरेणैव कालेन शापं प्राप्स्यसि दारुणम्

ਹੇ ਸਾਂਬ, ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 8

सांब उवाच । नमस्कारेण किं कार्यमृषीणां च जितात्मनाम् । आशीर्वादेन तेषां च तपोहानिः प्रजायते

ਸਾਂਬ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਘਟਦੀ ਹੈ।

Verse 9

मुनीनां यः स्वभावो हि त्वयि लेशो न नारद । विद्यते ब्रह्मणः पुत्र उच्यते किमतः परम्

ਹੇ ਨਾਰਦ! ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ-ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਇਕ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 10

न कलत्रं न ते पुत्रा न च पौत्रप्रपौत्रकाः । न गृहं नैव च द्वारं न हि गावो न वत्सकाः

ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਪੋਤੇ-ਪਰਪੋਤੇ; ਨਾ ਘਰ ਹੈ, ਨਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ; ਨਾ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਵੱਛੇ।

Verse 11

ब्रह्मणो मानसः पुत्रो ब्रह्मचर्ये व्यवस्थितः । अयुक्तं कुरुते नित्यं कस्मात्प्रकृतिरीदृशी

ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਾਨਸ-ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਅਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਐਸੀ ਕਿਉਂ ਹੈ?

Verse 12

युद्धं विना न ते सौख्यं सौख्यं न कलहं विना । यादृशस्तादृशो वापि वाग्वादोऽपि सदा प्रियः

ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਲਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਬਾਤ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।

Verse 13

स्नानं संध्या जपो होमस्तर्पणं पितृदेवयोः । नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः

ਸਨਾਨ, ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨਾ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਰਪਣ—ਇਹ ਹੋਰ ਕਰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

कौमारेण तु गर्विष्ठो यस्मान्मां शापयिष्यसि । तस्मात्त्वमपि विप्रर्षे जरायुक्तो भविष्यसि

ਯੌਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।

Verse 15

एवं शप्तस्तदा देवि नारदो मुनिपुंगवः । एकान्ते निर्मले स्थाने कंटकास्थिविवर्जिते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਇਕਾਂਤ, ਨਿਰਮਲ ਥਾਂ—ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕੰਡੇ ਸਨ ਨਾ ਹੱਡੀਆਂ—ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 16

कृष्णाजिनपरिच्छिन्ने ह्युपविष्टो वरासने । ऋषितोया तटे रम्ये प्रतिष्ठाप्य महामुनिः

ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਰਮਣੀਯ ਰਿਸ਼ਿਤੋਯਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ (ਪੂਜਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ) ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 17

सूर्यस्य प्रतिमां रम्यां सर्वदारिद्र्यनाशिनीम् । तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैरादित्यं तिमिरापहम्

ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਯ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ—ਜੋ ਸਭ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਅਨੇਕ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਦਿਤ੍ਯ, ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ, ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 18

नमस्त ऋक्स्वरूपाय साम्नां धामग ते नमः । ज्ञानैकरूपदेहाय निर्धूततमसे नमः

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਋ਕ-ਸਰੂਪ! ਸਾਮ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਿਆਨ-ਏਕਰਸ ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਝਾੜ ਚੁੱਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 19

शुद्धज्योतिःस्वरूपाय निर्मूर्तायामलात्मने । वरिष्ठाय वरेण्याय सर्वस्मै परमात्मने

ਸ਼ੁੱਧ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਰਣਯੋਗ, ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 20

नमोऽखिलजगद्व्यापिस्वरूपानंदमूर्तये । सर्वकारणपूताय निष्ठायै ज्ञानचेतसाम्

ਉਸ ਨੂੰ ਨਮੋ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਖਿਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਨੰਦ ਹੀ ਹੈ। ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮੋ; ਗਿਆਨ-ਚੇਤਸਾ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਿਸ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਸ ਅਟੱਲ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮੋ।

Verse 21

नमः सर्वस्वरूपाय प्रकाशालक्ष्यरूपिणे । भास्कराय नमस्तुभ्यं तथा दिनकृते नमः

ਸਭ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਲੱਭਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਭਾਸਕਰ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਦਿਨਕ੍ਰਿਤਾ, ਦਿਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 22

ईश्वर उवाच । एवं संस्तुवतस्तस्य पुरतस्तस्य चेतसा । प्रादुर्बभूव देवेशि जगच्चक्षुः सनातनः । उवाच परमं प्रीतो नारदं मुनिपुंगवम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜਦ ਉਹ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਗਤ ਦਾ ਸਨਾਤਨ ਨੇਤਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 23

सूर्य उवाच । वरं वरय विप्रर्षे यस्ते मनसि वर्तते । तुष्टोऽहं तव दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ਸੂਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਵਰ ਹੈ ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਆਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੋਵੇ।

Verse 24

नारद उवाच । कुमार वयसा युक्तो जरायुक्तकलेवरः । प्रसादात्स्यां हि ते देव यदि तुष्टो दिवाकर

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਦੇਹ ਜਰਾ-ਯੁਕਤ ਹੀ ਰਹੇ।

Verse 25

सप्तम्यां रविवारेण यस्त्वां पश्यति मानवः । तस्य रोग भयं माऽस्तु प्रसादात्तिमिरापह

ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਤਿਮਿਰ-ਅਪਹ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਗ ਦਾ ਕੋਈ ਭੈ ਨਾ ਰਹੇ।

Verse 26

ईश्वर उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो रविः । इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सकलं तव । नारदादित्यदेवस्य सर्वपातकनाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਰਵਿ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯਦੇਵ ਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 305

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नारदादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯਦੇਵ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।