Adhyaya 303
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 303

Adhyaya 303

ਅਧਿਆਇ 303 ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇੱਕ ‘ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ’ ਕੋਲ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਗ-ਪੂਜਿਤ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸੱਪ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵ ਮੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੁੰਨਮਈ ਗੰਗਾ-ਤੀਰ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि उत्तरे देवमुत्तमम् । यस्तमाराधयेद्देवं महापातकनाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇਵ—ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ—ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”

Verse 2

तस्यैव पश्चिमे भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । शेषादिप्रमुखैर्नागैर्महता तपसा युतैः । समाराध्य महादेवं स्थापितं लिंगमुत्तमम्

“ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ, ਇਕ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਾਂ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।”

Verse 3

यस्तमाराधयेद्देवं सर्पैराराधितं पुरा । न विषं क्रमते देहे तस्य जन्मावधि प्रिये

“ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਭੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ।”

Verse 4

सर्पास्तस्य प्रसीदन्ति न कुंथंति कदाचन । तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेन्नरः

“ਸੱਪ ਉਸ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”

Verse 5

तत्र लिंगान्यनेकानि ऋषिभिः स्थापितानि तु । गंगातीरे महापुण्ये पश्चिमे वरवर्णिनि

ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ।

Verse 6

तानि दृष्ट्वा पूजयित्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 303

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगालेश्वरमाहात्म्य उत्तरेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਸੰਗਾਲੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਉੱਤਰੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ 303 ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।