Adhyaya 299
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 299

Adhyaya 299

ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਮਾਧਵ-ਧਾਮ/ਮੰਦਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਸਰੂਪ ਮਾਧਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ ਭਗਤ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ‘ਪਰਮ ਪਦ’ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ (ਅਪੁਨਰਭਵ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗਾਥਾ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੁਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਾਧਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਉਸ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਆਪ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਸਭ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । शंखचक्रगदाधारी माधवस्तत्र संस्थितः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਧਵ ਜੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ।

Verse 2

एकादश्यां सिते पक्षे सोपवासो जितेन्द्रियः । यस्तं पूजयते भक्त्या गंधपुष्पानुलेपनैः । स याति परमं स्थानमपुनर्भवदायकम्

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अत्र गाथा पुरा गीता ब्रह्मणा लोककर्तृणा । विष्णुकुण्डे नरः स्नात्वा यो वै माधवमर्चयेत् । स यास्यति परं स्थानं यत्र देवो हरिः स्वयम्

ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ: ਵਿਸ਼্ণੁਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਾਧਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਆਪ ਵਸਦੇ ਹਨ।

Verse 4

एतत्ते सर्वमाख्यातं माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । सर्वकामप्रदं नृणां सर्वपातकनाशनम्

ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ—ਵਿਸ਼্ণੁ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 299

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये माधवमाहात्म्यवर्णनंनाम नवनवत्युत्तरद्वि शततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਮਾਧਵ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਨਿਨਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।