Adhyaya 293
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਕੁਬੇਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ-ਤੱਤਵਿਕ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨੈਤ੍ਯ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ-ਸਥਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਸਵਯੰਭੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਰਵ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਅੱਠ ਮਕਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ “ਨਿਧਾਨਾਂ” ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਠੀਕ ਸਮਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ-ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਨਿਧਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्माद्वैश्रवण स्थानान्नैरृत्यां वरवर्णिनि । स्वयं स्थितः कुबेरस्तु सर्वदारिद्र्यनाशनः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਕੁਬੇਰ ਆਪ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 2
मकरादिनिधानैस्तु अष्टाभिः परिभूषितः । पञ्चम्यां पूजयेद्भक्त्या गन्धपुष्पानुलेपनैः । निधानप्राप्तिरतुला निर्विघ्ना तस्य जायते
ਮਕਰ ਆਦਿ ਅੱਠ ਨਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਲੇਪਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਧੀ ਦੀ ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 293
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभामक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्ये कुबेरस्थानोत्पत्तौ कुबेरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਬੇਰਸਥਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ’ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਦੋ ਸੌ ਤਿਰਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।