Adhyaya 286
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ-ਵਰਣਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ‘ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਨ’ ਬਾਲਾਰਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਗਸਤ੍ਯ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਵੱਡੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ (ਅਰਕ) ਨੇ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬਾਲਾਰਕ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਐਤਵਾਰ (ਰਵਿਵਾਰ) ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ-ਜਨਿਤ ਦੁੱਖ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼, ਨਾਮੋਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਲ-ਨਿਯਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਆਰੋਗ੍ਯ-ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਵਰਣਿਤ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि बालार्कं पापनाशनम् । अगस्त्याश्रमतो देवि उत्तरे नातिदूरतः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਬਾਲਾਰਕ—ਪਾਪਨਾਸਕ—ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।
Verse 2
बाल एव तु यत्रार्कस्तपस्तेपे पुरा प्रिये । तेन बालार्क इत्येतन्नाम ख्यातं धरातले
ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ‘ਬਾਲਾਰਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
Verse 3
तं दृष्ट्वा रविवारेण न कुष्ठी जायते नरः । बालानां रोगजा पीडा न संभूयात्कदाचन
ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਗੋਂ ਉਪਜੀ ਪੀੜਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀ।
Verse 286
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये बालार्कमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, “ਬਾਲਾਰਕ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ ੨੮੬ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।