Adhyaya 285
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 285

Adhyaya 285

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ–ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵਾਦ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵੱਲ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਗੋਸ਼ਪਦ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ, ਵਰਾਹ-ਦਰਸ਼ਨ, ਫਿਰ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਨਦੀ–ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ। ਅੱਗੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਗਸਤ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ‘ਖੁਧਾ-ਹਰ’ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ—ਵਾਤਾਪੀ ਕਿਉਂ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਉੱਠਿਆ? ਈਸ਼ਵਰ ਇਲਵਲ–ਵਾਤਾਪੀ ਦੀ ਕਪਟੀ ਆਤਿਥ੍ਯ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਪੁਨਰਜੀਵਨ ਦੀ ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੇਢੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਭੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੁਨਰੁੱਠਾਨ ਯੋਜਨਾ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਲਵਲ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖੇਤਰ ‘ਖੁਧਾ-ਹਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੈਤ੍ਯ-ਭੱਖਣ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗੰਗਾ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਿਧ ਭੱਖਣ-ਜਨ੍ਯ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुनर्न्यंकुमतीं नदीम् । तत्र कृत्वा गयाश्राद्धं गोष्पदे तीर्थ उत्तमे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮੁੜ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ‘ਗੋਸ਼ਪਦ’ ਵਿੱਚ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

ततः पश्येद्वराहं तु तस्माद्धरिगृहं व्रजेत् । तत्र मातृस्तु संपूज्य स्नात्वा सागरसंगमे

ਤਦੋਂ ਵਰਾਹ-ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ; ਉਥੋਂ ਹਰਿ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 3

न्यंकुमत्यर्णवोपेते ततः पूर्वमनु व्रजेत् । अगस्तेराश्रमं दिव्यं क्षुधाहरमितिस्मृतम्

ਫਿਰ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਤਟ ਨੇੜੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਾਵੇ, ਜੋ ‘ਭੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

यत्रेल्वलं च वातापिं संहृत्य भगवान्मुनिः । मुक्त्वाऽपद्भ्यो ब्राह्मणांश्च तेभ्यः स्थानं ततो ददौ

ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਲਵਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਨਿਰਭਯ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

Verse 5

अगस्त्याश्रममेतद्धि अगस्तिप्रियमुत्तमम् । न्यंकुमत्यास्तटे रम्ये सर्वपातकनाशने

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ—ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਉੱਤਮ—ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 6

देव्युवाच । अगस्तिनेह वातापिः किमर्थमुपशामितः । अत्र वै किंप्रभावश्च स दैत्यो ब्राह्मणांतकः । किमर्थं चोद्गतो मन्युरगस्तेस्तु महात्मनः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਵਸ਼ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ? ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਦੈਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ ਸੀ? ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕਿਉਂ ਉੱਠਿਆ?”

Verse 7

ईश्वर उवाच । इल्वलो नाम दैत्येन्द्र आसीद्वै वरवर्णिनि । मणिमत्यां पुरा पुर्यां वातापिस्तस्य चानुजः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਣਿਮਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇਲਵਲ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਾਤਾਪੀ ਸੀ।

Verse 8

स ब्राह्मणं तपोयुक्तमुवाच दितिनंदनः । पुत्र मे भगवन्नेकमिंद्रतुल्यं प्रयच्छतु

ਫਿਰ ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਤਪਸਿਆ-ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ—ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 9

तस्मिन्स ब्राह्मणो नैच्छत्पुत्रं दातुं तथाविधम् । चुक्रोध दितिजस्तस्य ब्राह्मणस्य ततो भृशम्

ਪਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਹ ਦਿਤਿਜ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 10

प्रभासक्षेत्रमासाद्य स दैत्यः पापबुद्धिमान् । मेषरूपी च वातापिः कामरूपोऽभवत्क्षणात्

ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਦੈਤ—ਵਾਤਾਪੀ—ਛਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੇਢੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 11

संस्कृत्य भोजयेत्तत्र विप्रान्स च जिघांसति । समा ह्वयति तं वाचा गतं चैव ततः क्षयम्

ਉੱਥੇ ਉਹ ਪਕਾ-ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਦਾ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਬੋਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ (ਸ਼ਿਕਾਰ) ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ।

Verse 12

स पुनर्देहमास्थाय जीवन्स्म प्रत्यदृश्यत । ततो वातापिरपि तं छागं कृत्वा सुसंस्कृतम् । ब्राह्मणं भोजयित्वा तु पुनरेव समाह्वयत्

ਉਹ ਫਿਰ ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਦਿਸ ਪਿਆ। ਤਦ ਵਾਤਾਪੀ ਵੀ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਬੱਕਰਾ ਬਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਫਿਰੋਂ ਹੀ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 13

स तस्य पार्श्वं निर्भिद्य ब्राह्मणस्य महात्मनः । वातापिः प्रहसंस्तत्र निश्चक्राम द्विजोदरात्

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਾਸਲੀ ਚੀਰ ਕੇ, ਵਾਤਾਪੀ ਉੱਥੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਦਵਿਜ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।

Verse 14

एवं स ब्राह्मणान्देवि भोजयित्वा पुनःपुनः । विनिर्भिद्योदरं तेषामेवं हंति द्विजान्बहून्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ; ਇਸੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਅਨੇਕ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 15

ततो वै ब्राह्मणाः सर्वे भयभीताः प्रदुद्रुवुः । अगस्तेराश्रमं जग्मुः कथयामासुरग्रतः

ਤਦ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 16

भगवञ्छृणु नो वाक्यमस्माकं तु भयावहम् । निमंत्रिताः स्म सर्वे वा इल्वलेन वयं प्रभो

“ਹੇ ਭਗਵਨ, ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਲਵਲ ਨੇ ਨਿਯੋਤਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 17

अस्माकं मृत्युरूपं तद्भोजनं नास्ति संशयः । तदस्मान्रक्ष भगवन्विषण्णागतचेतसः

ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਭੋਜਨ ਮੌਤ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਵਿਹਲ, ਮਨ ਉਦਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।

Verse 18

ततः प्रभासमासाद्य यत्र तौ दैत्यपुंगवौ । ब्रह्मघ्रौ पापनिरतौ ददर्श स महामुनिः

ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ—ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋ ਦੈਤ-ਪੁੰਗਵ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ, ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਿਆ।

Verse 19

वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषरूपं महासुरम् । उवाच देहि मे भोज्यं बुभुक्षा मम वर्तते

ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ—ਮੇਢੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ—ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਦੇਹੋ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੁੱਖ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ।”

Verse 20

इत्युक्तौ स्वागतं तत्र चक्राते मुनये तदा । भगवन्भोजनं तुभ्यं दास्येऽहं बहुविस्तरम् । कियन्मानस्तवाहारस्तावन्मानं पचाम्यहम्

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮুনি ਦਾ ਉੱਥੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਖ ਦੀ ਹੈ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਮੈਂ ਪਕਾਵਾਂਗਾ।”

Verse 21

अगस्त्य उवाच । अन्नं पचस्व दैत्येन्द्र किंचित्तृप्तिर्भविष्यति । एवमस्त्विति दैत्येन्द्रः पक्वमाह महामुने

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਅੰਨ ਪਕਾ; ਕੁਝ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਜਾਵੇਗੀ।” ਦੈਤ-ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਪਕ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 22

आस्यतामासनमिदं भुज्यतां स्वेच्छया मुने । इत्युक्तोऽघोरमंत्रं स जपन्कल्पांतकारकम् । धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महामुनिः

“ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਕਲਪਾਂਤ-ਨਾਸਕ ਅਘੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਾਣਯੋਗ ਆਸਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠਕ ਲੈ ਲਈ।

Verse 23

तं पर्यवेषद्दैत्येंद्र इल्वलः प्रहसन्निव । शतहस्तप्रमाणेन राशिमन्नस्य सोऽकरोत्

ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਇਲਵਲ ਹਾਸੇ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਜਿਤਨਾ ਭੋਜਨ ਦਾ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

ततो हष्टमनाऽगस्त्यः प्राग्रसत्कवलद्वयम् । रूपं कृत्वा महत्तद्वद्यद्वत्सागरशोषणे

ਤਦ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕੌਲ ਨਿਗਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 25

समस्तमेव तद्भोज्यं वातापिं बुभुजे ततः । भुक्तवत्यसुरो ह्वानमकरोत्तस्य इल्वलः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ—ਵਾਤਾਪੀ ਸਮੇਤ—ਖਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਅਸੁਰ ਖਾਧਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਇਲਵਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਈ ਪੁਕਾਰਿਆ।

Verse 26

ततोऽसौ दत्तवानन्नमगस्त्यस्य महात्मनः । भस्मीचकार सर्वं स तदन्नं च सदानवम्

ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਾਰੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਵੀ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

इल्वलं क्रोधमुष्ट्या तु भस्मीचक्रे महामुनिः । ततो हाहारवं कृत्वा सर्वे दैत्या ननंशिरे

ਤਦ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਮੁੱਠੀ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਇਲਵਲ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ‘ਹਾਇ ਹਾਇ’ ਦੀ ਚੀਖ ਪਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਭੱਜ ਨਿਕਲੇ।

Verse 28

ततोऽगस्त्यो महातेजा आहूय द्विजपुंगवान् । तत्स्थानं च ददौ तेभ्यो दैत्य्रानां द्रव्यपूरितम्

ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਸਥਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 29

क्षुधा हृता ततो देवि तत्रागस्त्यस्य दानवैः । तेन क्षुधा हरंनाम स्थानमासीद्विजन्मनाम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਥੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੀ ਭੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸਥਾਨ ‘ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ-ਹਰ’—ਭੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲਾ—ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 30

तस्य पश्चिमभागे तु नातिदूरे व्यवस्थितम् । गंगेश्वरमिति ख्यातं गंगया यत्प्रतिष्ठितम्

ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ‘ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 31

वातापिभक्षणेपूर्वमगस्त्येन महात्मना । दैत्यसंभक्षणोत्पन्नसर्वपातकशुद्धये । समाहूता महादेवि गंगापातकनाशिनी

ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਦੈਤ-ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 32

ततो देवि समा याता गंगा पातकनाशिनी । शुद्धिं चकार तस्यर्षेस्तत्र स्थाने स्थिताऽभवत्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਆ ਪਹੁੰਚੀ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

Verse 33

अगस्त्यस्याऽश्रमे रम्ये नृणां पापभयापहे । तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा अभक्ष्योद्भवपातकात् । मुच्यते नात्र संदेहः स्नानदानजपादिना

ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ-ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਭੱਖ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਆਦਿ ਨਾਲ।

Verse 285

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्येऽगस्त्याश्रमगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਅਗਸਤ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਪਚਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।