Adhyaya 281

Verse 1

ईश्वर उवाच । कस्यचित्त्वथ कालस्य त्रिदशावश्विनौ प्रिये । कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां तामपश्यताम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵ ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਕੁਮਾਰ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸੁਕਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।”

Verse 2

तां दृष्ट्वा दर्शनीयांगीं देवराजसुतामिव । ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावश्विनावथ

ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ—ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਹੋਵੇ—ਨਾਸਤ੍ਯ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੋਵੇਂ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ।

Verse 3

कस्य त्वमसि वामोरु किं वनेऽस्मिंश्चिकीर्षसि । इच्छावस्त्वां च विज्ञातुं तत्त्वमाख्याहि शोभने

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨ ਆਈ ਹੈਂ? ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਪਰਿਚਯ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਸੱਚ ਦੱਸ।

Verse 4

ततः सुकन्या संवीता तावुवाच सुरोत्तमौ । शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम्

ਤਦ ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੋਤਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਣੋ।”

Verse 5

ततोऽश्विनौ प्रहस्यैनामब्रूतां पुनरेव तु । कथं त्वं च विदित्वा तु पित्रा दत्ताऽगता वने

ਫਿਰ ਅਸ਼ਵਿਨ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਬੋਲੇ: “ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੀ?”

Verse 6

भ्राजसे गगनोद्देशे विद्युत्सौदामनी यथा । न देवेष्वपि तुल्यां हि तव पश्याव भामिनि

ਤੂੰ ਇਸ ਵਨ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ; ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।

Verse 7

सर्वाभरणसंपन्ना परमांबरधारिणी । मामैवमनवद्यांगि त्यजैनमविवेकिनम्

ਸਭ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ—ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਵਰ; ਇਸ ਅਵਿਵੇਕੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 8

कस्मादेवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं भुवि । त्वमुपास्ये हि कल्याणि कामभावबहिष्कृतम्

ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ! ਤੂੰ ਐਨੀ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋਏ, ਕਾਮ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?

Verse 9

असमर्थं परित्राणे पोषणे वा शुचिस्मिते । सा त्वं च्यवनमुत्सृज्य वरयस्वैकमावयोः

ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ-ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ! ਉਹ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚ੍ਯਵਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲੈ।

Verse 10

पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः । एवमुक्ता सुकन्या सा सुरौ ताविदमब्रवीत्

ਹੇ ਦੇਵ-ਗਰਭਾ ਵਰਗੀ ਦਿਪਤ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ! ਪਤੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯੌਵਨ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਗੁਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 11

रताऽहं च्यवने पत्यौ न चैवं परिशंकतम् । तावब्रूतां पुनश्चैतामावां देवभिषग्वरौ

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਚ੍ਯਵਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਾਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਦੇ ਨਾ ਸੋਚੋ।” ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵ-ਵੈਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੋਲੇ।

Verse 12

युवानं रूपसंपन्नं करिष्यावः पतिं तव । ततस्तस्यावयोश्चैव पतिमेकतमं वृणु

“ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯੁਵਾ ਅਤੇ ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲੈ।”

Verse 13

एतेन समयेनावां शमं नय सुमध्यमे । सा तयोर्वचनाद्देवि उपसंगम्य भार्गवम् । उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति

“ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ।” ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭਾਰਗਵ (ਚ੍ਯਵਨ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਈ ਅਤੇ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

तद्वाक्यं च्यवनो भार्यामुवाचाद्रियतामिति । इत्युक्ता च्यवनेनाथ सुकन्या तावुवाच वै

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।” ਚ੍ਯਵਨ ਦੇ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਹਾਂ (ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 15

एवं देवौ भवद्भ्यां यत्प्रोक्तं तत्कियतां लघु । इत्युक्तौ भिषजौ तत्र तया चैव सुकन्यया । ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस्तव विशत्वपः

ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੈਦ-ਦੇਵ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ।”

Verse 16

ततोऽपश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह । अश्विनावपि तद्देवि ततः प्राविशतां जलम्

ਤਦੋਂ ਚ੍ਯਵਨ, ਰੂਪ (ਯੌਵਨ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਵੀ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 17

ततो मुहूर्त्तादुत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस्ततः । दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः

ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਸਭ ਦੇਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ—ਸਭ ਯੁਵਕ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 18

दिव्यवेषधराश्चैव मनसः प्रीतिवर्द्धनाः । तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे

ਦਿਵ੍ਯ ਵੇਸ਼ ਧਾਰੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਬੋਲੇ— “ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਵਰ ਲੈ।”

Verse 19

अस्माकमीप्सितं भद्रे यतस्त्वं वरवर्णिनी । यत्र वाप्यभि कामासि तं वृणीष्व सुशोभने

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈਂ; ਜਿਧਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਰ ਲੈ।

Verse 20

सा समीक्ष्य तु तान्सर्वांस्तुल्यरूपधरान्स्थितान् । निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवि वव्रे पतिं स्वकम्

ਉਹ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਖੜੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ।

Verse 21

लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपमवस्थितः । हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः

ਭਾਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚ੍ਯਵਨ ਮੁਨੀ ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਇਆ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜੀ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਨਾਸਤ੍ਯਾਂ (ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ) ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 22

यदहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः । कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन्भार्यां च प्राप्तवान्निजाम् । तद्ब्रूतं वै विधास्यामि भवतोर्यदभीप्सितम्

ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਭਾਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 23

अश्विनावूचतुः । आवां तु देवभिषजौ न च शक्रः करोति नौ । सोमपानार्हतां तस्मात्कुरु नौ सोमपायिनौ

ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਦ ਹਾਂ, ਪਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਸਾਨੂੰ ਸੋਮ ਪਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾ—ਸਾਨੂੰ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਕਰ।”

Verse 24

च्यवन उवाच । अहं वां यज्ञभागार्हौ करिष्ये सोमपायिनौ

ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।”

Verse 25

ईश्वर उवाच । ततस्तौ हृष्टमनसौ नासत्यौ दिवि जग्मतुः । च्यवनोऽपि सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਤ੍ਯ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ ਵੀ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਸਮੇਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 281

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वर माहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਚ੍ਯਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਇਕਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।