Adhyaya 277

Verse 1

तत्रैव संस्थितं पश्येद्भूधरंनाम नामतः । उद्धृत्य पृथिवीं यस्माद्दंष्ट्राग्रेण दधार सः

ਉੱਥੇ ਹੀ ‘ਭੂਧਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਸੱਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 2

भूधरस्तेन चाख्यातो देविकातटसंस्थितः । वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदन्तः स्रुचीमुखः

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਭੂਧਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਵੇਦ ਹਨ, ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਯੂਪ (ਯਜ੍ਞ-ਸਤੰਭ) ਹਨ, ਦੰਤ ਕਰਤੂ (ਕਰਮ-ਕਾਂਡ) ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਖ ਸ੍ਰੁਚੀ (ਆਹੁਤੀ ਦੀ ਚਮਚੀ) ਹੈ।

Verse 3

अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः । अहोरात्रेक्षणपरो वेदांगश्रुतिभूषणः

ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਰੋਮ ਦર્ભਾ ਘਾਸ ਹਨ, ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੈ—ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਦਾ ਜਾਗਰੂਕ, ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 4

आद्यनासः स्रुवतुंडः सामघोषस्वनो महान् । प्राग्वंशकायो द्युतिमा न्नानादीक्षाविराजितः

ਉਸ ਦੀ ਨਾਸਿਕਾ ਆਦਿ-ਕਾਲੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਥੁੰਡੀ ਹਵਨ-ਸ੍ਰੁਵ (ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਚਮਚੇ) ਵਰਗੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ ਸਾਮ-ਵੇਦ ਦੇ ਸਾਮਗਾਨ ਦਾ ਨਾਦ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦੇਹ ਯਜ੍ਞ-ਵੇਦੀ ਦੇ ਬਾਂਸਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਦੀਕਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਤੇ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 5

दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रशयो महान् । उपाकर्मोष्ठरुचकः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः

ਉਹ ਯੋਗੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਦੱਖਿਣਾ-ਕ੍ਰਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਮਹਾਸਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਉਪਾਕਰਮ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਵਰਗ੍ਯ-ਕਰਮ ਦੇ ਆਵਰਤ (ਘੇਰੇ) ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।

Verse 6

नानाच्छन्दोगतिपथो ब्रह्मोक्तक्रमविक्रमः । भूत्वा यज्ञवराहोऽसौ तत्र स्थाने स्थितोऽभवत्

ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਵੇਦਿਕ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮਾਰਗ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਕਦਮ ਤੇ ਡੱਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਯਜ੍ਞਵਰਾਹ ਬਣ ਕੇ, ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ।

Verse 7

पुष्यमासे ह्यमावास्यामेकादश्यामथापि वा । प्राप्ते प्रावृषि काले च ज्ञात्वा कन्यागतं रविम्

ਪੁਸ਼੍ਯ ਮਾਸ ਵਿੱਚ—ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ-ਰਿਤੁ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ…

Verse 8

पायसं गुडसंयुक्तं हविष्यं च गुडप्लुतम् । नमो वः पितरो रसाय अन्नाद्यमभिमंत्रयेत्

ਗੁੜ ਮਿਲਿਆ ਪਾਯਸ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹਵਿਸ਼੍ਯ—ਇਹ ਅੰਨ-ਆਹੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, (ਇਉਂ ਉਚਾਰ ਕੇ): “ਹੇ ਪਿਤਰੋ, ਰਸ (ਪੋਸ਼ਕ ਸਾਰ) ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।”

Verse 9

तेजोऽसिशुक्रमित्याज्यं दधिक्राव्णेन वै दधि । क्षीरमाज्याय मन्त्रेण व्यञ्जनानि च यानि तु

ਘੀ ਲਈ “ਤੇਜੋ’ਸਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ” ਮੰਤਰ ਜਪੋ; ਦਹੀਂ ਲਈ “ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਣ” ਕਹੋ; ਦੁੱਧ ਲਈ “ਆਜ੍ਯ” ਮੰਤਰ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅੰਜਨ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੀ ਇਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ।

Verse 10

भक्ष्यभोज्यानि सर्वाणि महानिन्द्रेण दापयेत् । संवत्स रोनियो मंत्रं जप्त्वा तेनोदकं द्विजः

ਸਾਰੇ ਭੱਖ੍ਯ ਤੇ ਭੋਜ੍ਯ ਪਦਾਰਥ ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਵਾਏ। “ਸੰਵਤ੍ਸਰ-ਰੋਨਿਯ” ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸੇ ਮੰਤਰ-ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਜਲ ਨੂੰ ਵਰਤੇ।

Verse 11

एवं संभोज्य वै विप्रान्पिण्डदानं तु दापयेत् । इत्यनेन विधानेन यस्तत्र श्राद्धकृद्भवेत्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਪਿੰਡਦਾਨ (ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਿੰਡ) ਅਰਪਣ ਕਰਵਾਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਇਸ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ—

Verse 12

तस्य तृप्तास्तु पितरो यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । गयाश्राद्धं विनापीह गयाश्राद्धफलं लभेत्

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਅਵਧੀ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 277

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्ये भूधरयज्ञवराहमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ਦੇਵਿਕਾਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਭੂਧਰ-ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮ ਦੋ ਸੌ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।