Adhyaya 276

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ऋषितीर्थस्य सन्निधौ । कामिकं हि परं क्षेत्रं देविकानाम नामतः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਰਿਸ਼ਿਤੀਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਕਾਮਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

महासिद्धिवनं तत्र ऋषिसिद्धसमावृतम् । नानाद्रुमलताकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम्

ਉੱਥੇ ਮਹਾਸਿੱਧਿਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਨੇਕਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ, ਅਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 3

चंपकैर्बकुलैर्दिव्यैरशोकैः स्तबकैः परैः । पुन्नागैः किंकिरातैश्च सुगन्धैर्नागकेसरैः

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਚੰਪਕ ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ; ਪੁੰਨਾਗ ਅਤੇ ਕਿੰਕਿਰਾਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਨਾਗਕੇਸਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 4

मल्लिकोत्पलपुष्पैश्च पाटलापारिजातकैः । चूतचंपकपित्थैश्च श्रीफलैः पनसैस्तथा

ਉਹ ਮੱਲਿਕਾ (ਚੰਬੇਲੀ) ਅਤੇ ਉਤਪਲ (ਕਮਲ) ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਪਾਟਲਾ ਅਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ; ਆਮ, ਚੰਪਕ, ਪਿੱਥਾ (ਵੁੱਡ-ਐਪਲ) ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਤੇ ਪਨਸ (ਕਠਲ) ਨਾਲ ਵੀ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।

Verse 5

खर्जूरैर्बदरैश्चान्यैर्मातुलिंगैः सदाडिमैः । जंबीरैश्चैव दिव्यैश्च नारंगैरुप शोभितम्

ਉਹ ਖਜੂਰਾਂ ਅਤੇ ਬਦਰ (ਬੇਰ) ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ; ਮਾਤੁਲਿੰਗ (ਸਿਟਰੋਨ) ਅਤੇ ਸਦਾ ਦਾਡਿਮ (ਅਨਾਰ) ਨਾਲ; ਦਿਵ੍ਯ ਜੰਬੀਰ ਅਤੇ ਨਾਰੰਗ (ਸੰਤਰੇ) ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 6

शिखिभिः कोकिलाभिश्च गीयमानं तु षट्पदैः । मृगैरृक्षैर्वराहैश्च सिंहैर्व्याघ्रैस्तथा परैः

ਉੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਹਰਣ, ਰਿੱਛ, ਵਰਾਹ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਤੇ ਵਿਆਘਰ ਆਦਿ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 7

श्वापदैर्विविधाकारैः कन्दरै र्गह्वरैस्तथा । सुरासुरगणैः सिद्धैर्यक्षगन्धर्वपन्नगैः

ਇੱਥੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਹਨ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਨਾਗ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

अप्सरोरगनागैश्च बहुभिस्तु समाकुलम् । केचित्स्तुवंति ईशं तु केचिन्नृत्यंति चाग्रतः

ਉਹ ਸਥਾਨ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸਰਪਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 9

पुष्पैर्वृष्टिं तु मुञ्चंति मुखवाद्यानि चापरे । हसंति चापरे हृष्टा गर्जंति च तथापरे

ਕੋਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਵਜਣ ਵਾਲੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਜ ਕੇ ਨਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 10

ऊर्द्ध्वबाहवस्तथा चान्ये अन्ये ध्यायंति तद्गताः । तस्मिन्स्थानं महादेवि देविकायास्तटे शुभे

ਹੋਰ ਕੋਈ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ; ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਦੇਵਿਕਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਉੱਤੇ…

Verse 11

उमापतीश्वरो नाम तत्राहं संस्थितः सदा । युगेयुगे सदा पूर्णे कल्पे मन्वन्तरे तथा

ਉੱਥੇ ਮੈਂ ‘ਉਮਾਪਤੀਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਾਂ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪੂਰਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 12

न त्यजामि सदा देवि देविकायास्तटं शुभम् । दुर्ल्लभं सर्वलोकेऽस्मिन्पवित्रं सुप्रियं हि मे

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲਭ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 13

त्वया सह स्थितश्चाहं तस्मि न्स्थाने वरानने । उमया युक्तदेहत्वात्तेन ख्यातं उमापतिः

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ! ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਮਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦੇਹ-ਏਕਤਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ‘ਉਮਾਪਤੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।

Verse 14

पुष्यमासे त्वमावस्यां दद्याच्छ्राद्धं समाहितः । न पश्यामि क्षयं तस्य तस्मिन्दत्तस्य पार्वति

ਪੁਸ਼੍ਯ ਮਾਸ ਦੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ! ਉੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 15

ब्रह्महत्यासहस्रं तु तस्य दर्शनतो व्रजेत् । गोभूहिरण्यवासांसि तत्र दद्याद्विचक्षणः

ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ, ਭੂਮੀ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 16

स एकः परमः पुत्रो यो गत्वा तत्र सुन्दरि । ददेच्छ्राद्धं पितॄणां च तस्यांतो नैव विद्यते

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ! ਉਹੀ ਪਰਮ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 17

देवैः सर्वैः समाहूता स्नानार्थं सा सरिद्वरा । देविकेति समाख्याता तेन सा पापनाशिनी

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਨਾਨ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਜਿਸ ਉੱਤਮ ਸਰਿਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਉਹ ‘ਦੇਵਿਕਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 276

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकायामुमापतिमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਦੇਵਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਮਾਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ੨੭੬ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।