
ਅਧਿਆਇ ੨੭੫ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਿ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਪੂਜਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਦਾ ਜਲ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੱਛੀ/ਜਲਚਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪ-ਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ—ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ। ਸਵੇਰੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਜ्ञਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਪਰਲੋਕ ਫਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं चैव त्रिलोचनम् । ऋषितीर्थसमीपे तु सर्वपातकनाशनम् । न्यङ्कुमत्युत्तरे कूल ऋषिभिः पूजितं पुरा
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਰਿਸ਼ਿਤੀਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ—ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ ਸੀ।
Verse 2
त्रिनेत्रा मत्स्यका यत्र जलं स्फटिकसन्निभम् । तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्यते ब्रह्महत्यया
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
कृष्णपक्षे चतुर्द्दश्यां मासे भाद्रपदे तथा । उपवासं तु कुर्वीत रात्रौ जागरणं तथा
ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਵੀ ਕਰੇ।
Verse 4
प्रातः श्राद्धं प्रकुर्वीत विधिवत्पूजयेच्छिवम् । रुद्रलोके वसेद्देवि वर्षाणामयुतत्रयम्
ਸਵੇਰੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
Verse 275
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये त्रिनेत्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ ੨੭੫ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।