Adhyaya 271
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ “ਜ੍ਵਾਲੇਸ਼ਵਰ” ਲਿੰਗ ਦੀ ਕਾਰਣ-ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਸ਼ਰ/ਅਸਤ੍ਰ-ਤੇਜ ਜਿੱਥੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਰਗੀ ਦਿਪਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲਿੰਗ “ਜ੍ਵਾਲੇਸ਼ਵਰ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁੱਧ-ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਤੀਰਥ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਾਕੇ ਕਥਾ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਉਪਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ 271ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव संनिकृष्टे तु लिंगं ज्वालेश्वरं स्मृतम् । शरः पाशुपतो यत्र ज्वलन्वै त्रिपुरारिणा
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਜ੍ਵਾਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਜ੍ਵਲੰਤ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਬਾਣ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
Verse 2
पातितो यत्प्रदेशे तु तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः
ਜਿਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜ੍ਵਾਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 271
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ज्वालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ—ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਜ੍ਵਾਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਇਕਹੱਤਰਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।