Adhyaya 267
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾਪਥ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਵੇਗਵਤੀ ਗੰਗਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਮਿਨੀ, ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਉੱਤਾਨਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਭੂਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤ ਘੋਰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਪਥ–ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि स्थानं गंगापथेति च । यत्र गंगा महास्रोता गंगेश्वरः शिवस्तथा
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ‘ਗੰਗਾਪਥ’ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਗੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ।
Verse 2
समुद्रगामिनी देवि सा गंगा पापनाशिनी । उत्तानेति भुवि ख्याता नदी त्रैलोक्यभूषणा
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ‘ਉੱਤਾਨਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਨਦੀ।
Verse 3
तत्र स्नात्वा महादेवि गंगेशं यस्तु पूजयेत् । मुक्तः स्यात्पातकैर्घोरैरश्वमेधायुतं लभेत्
ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਗੰਗੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 267
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गङ्गापथगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧੀਨ, ‘ਗੰਗਾਪਥ ਅਤੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।