Adhyaya 263
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿੰਗ ‘ਛਾਇਆ-ਲਿੰਗ’ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਤੀਰਥ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਸੂਚਨਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦੀ ਹੈ। ਛਾਇਆ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਘੋਰ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ-ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਛਾਇਆ-ਲਿੰਗ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਅਧਿਆਇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्छायालिंगमिति स्मृतम् । उत्तरे न्यंकुमत्याश्च बह्वाश्चर्यं महत्फलम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਓ ਜੋ ‘ਛਾਇਆਲਿੰਗ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ—ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁਣ੍ਯਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते पंचपातकैः । सार्द्धद्वादशहस्तं तु योजनत्रितयेन तु । न पश्यंति महादेवि पापिष्ठा ये तु मानवाः
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਾਢੇ ਬਾਰਾਂ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ।
Verse 263
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये छायालिंग माहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ, “ਛਾਇਆਲਿੰਗ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ—ਦੋ ਸੌ ਤਿਰਾਹਠਵਾਂ—ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।