
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸੂਰਯ-ਸਰੂਪ ‘ਨੰਦਾਦਿਤ੍ਯ’ ਦਾ ਮੰਦਰ-ਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਪੂਜਨ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਸੰਮਤ ਹੈ। ਨੰਦ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਸੀ, ਪਰ ਕਰਮ-ਵਿਪਾਕ ਨਾਲ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਕੋੜ੍ਹ (ਕੁਸ਼ਠ) ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਲੱਭਣ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ‘ਬ੍ਰਹਮਾ-ਜਨਮ ਕਮਲ’ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਤਨਾ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਮਲ ਫੜਵਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਛੂਹਦੇ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਨਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੰਦ ਤੁਰੰਤ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਮਲ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਦੇਵ ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤਨ/ਸੂਰਯ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਆਰਾਧਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੰਦ ‘ਨੰਦਾਦਿਤ੍ਯ’ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਯ ਤੁਰੰਤ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨਿਤ੍ਯ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸਪਤਮੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ—ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਜਾਂ ਘ੍ਰਿਤ-ਧੇਨੂ ਦਾ ਦਾਨ, ਅਪਾਰ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ-ਸਹਾਇਕ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नंदादित्यं समाहितः । नंदेन स्थापितं पूर्वं तत्रैवामितबुद्धिना
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਨੰਦਾਦਿਤ੍ਯ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Verse 2
नंदो राजा पुरा ह्यासीत्सर्वलोकसुखप्रदः । न दुर्भिक्षं न च व्याधि नाकाले मरणं नृणाम्
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਨਾ ਅਕਾਲ ਪੈਂਦਾ, ਨਾ ਰੋਗ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
Verse 3
तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे न चावृष्टिकृतं भयम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य पूर्वकर्मानुसारतः
ਉਸ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਪੂਰਵ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ (ਫਲ ਪੱਕਣ ਨਾਲ), ਇਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆ ਪਿਆ।
Verse 4
कुष्ठेन महता व्याप्तो वैराग्यपरमं गतः । तेन रोगाभिभूतेन देवदेवो दिवाकरः । प्रतिष्ठितो नदीतीरे स च रोगाद्विमोचितः
ਵੱਡੇ ਕੋਢ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 5
देव्युवाच । किमसौ रोगवान्राजा सार्वभौमो महीपतिः । तस्य धर्मरतस्यापि कस्माद्रोग समुद्भवः
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਰੋਗੀ ਰਾਜਾ—ਸਾਰਵਭੌਮ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ—ਕਿਉਂ ਪੀੜਤ ਹੈ? ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਰੋਗ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਠਿਆ?”
Verse 6
ईश्वर उवाच । एष धर्मसदाचारो नंदो राजा प्रतापवान् । व्यचरत्सर्वलोकान्स विमानवरमास्थितः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਨੰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ। ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ।”
Verse 7
विमानं तस्य तुष्टेन दत्तं वै विष्णुना स्वयम् । कामगं वरवर्णेन बर्हिणेन विनादितम्
ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੋਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।
Verse 8
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो विचरंस्तत्र संस्थितः । गतवान्मानसं दिव्यं सरो देवगणान्वितम्
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾਈ ਸਰੋਵਰ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 9
तत्रापश्यद्बृहत्पद्मं सरोमध्यगतं सितम् । तत्र चांगुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम्
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਤਨੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਸਥਿਤ ਸੀ।
Verse 10
रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् । तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत्समाहर
ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤੀਖੀ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦਹਕਦਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਕਮਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।”
Verse 11
इदं तु शिरसा बिभ्रत्सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर मा चिरम्
“ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆ—ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।”
Verse 12
एवमुक्तस्ततस्तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तत्पद्मं वरवर्णिनि । स्पृष्टमात्रे तदा पद्मे हुंकारः समपद्यत
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਅੰਦਰ (ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ) ਉਤਰ ਗਿਆ ਅਤੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਉਸ ਕਮਲ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਭਿਆਨਕ “ਹੁੰ” ਦਾ ਨਾਦ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।
Verse 13
राजा च तत्क्षणात्तेन शब्देन समजायत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः
ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ, ਉਸ ਧੁਨੀ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ, ਰੰਗ-ਰੂਪ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਯ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 14
तथागतमथात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिंतयन्
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ—“ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?”
Verse 15
तस्य चिंतयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रस्तु स तं पप्रच्छ पार्थिवः
ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਿੰਤਾਗ੍ਰਸਤ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਸਿਸ਼ਠ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
Verse 16
एष मे भगवञ्जातो देहस्यास्य विपर्ययः । कुष्ठरोगाभिभूतात्मा नाहं जीवितुमुत्सहे
“ਹੇ ਭਗਵਨ! ਮੇਰੇ ਇਸ ਦੇਹ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪਰੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋੜ੍ਹ ਦੇ ਰੋਗ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।”
Verse 17
उपायं ब्रूहि मे ब्रह्मन्व्याधितस्य चिकित्सितम् । उताहो व्रतमन्यद्वा दानं यज्ञमथापि वा
“ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਨੂੰ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ—ਇਸ ਰੋਗੀ ਲਈ ਯੋਗ ਇਲਾਜ। ਜਾਂ ਕੋਈ ਵਰਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ, ਦਾਨ, ਜਾਂ ਯਜ್ಞ ਹੀ ਹੈ?”
Verse 18
वसिष्ठ उवाच । एतद्ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्व देवताः
ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ‘ਬ੍ਰਹਮੋਦਭਵ’ ਨਾਮ ਦਾ ਕਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ।”
Verse 19
एतद्धि दृश्यते धन्यैः पद्मं कैः क्वापि पार्थिव । एतस्मिन्दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः
ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਕਮਲ ਧੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵਿਰਲੇ ਹੀ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ…
Verse 20
सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं निर्वाण माप्नुयात् । एष दृष्ट्वा तु ते सूतो हर्तुं तोये प्रविष्टवान्
…ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਵਾਣ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਸੂਤ (ਰਥੀ)—ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਕਮਲ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ।
Verse 21
तव वाक्येन राजेंद्र मृतोऽसौ रोगवान्भवेत् । ब्रह्मपुत्रोऽप्यहं तेन पश्यामि परमेश्वरम्
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤਾਂ ਮਰਿਆ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਰੋਗੀ ਬਣ ਕੇ। ਪਰ ਉਸੇ (ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਭੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 22
अहन्यहनि चागच्छंस्त्वं पुनर्दृष्टवानसि । वांछंति देवता नित्यममुं हृदि मनोरथम्
ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਆ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਮੁੜ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸੀ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਲਾਲਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 23
मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा स्नात्वा कदा वयम् । प्राप्स्यामः परमं ब्रह्म यद्गत्वा न पुनर्भवेत्
ਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕਮਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
Verse 24
इदं च कारणं भूयो द्वितीयं शृणु पार्थिव । कुष्ठस्य यत्त्वया प्राप्तं हर्तुकामेन पंकजम्
ਅਤੇ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਦੂਜਾ ਕਾਰਣ ਵੀ: ਕੋੜ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਤੂੰ ਇਸ ਪਾਸੇ ਆਇਆ—ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ।
Verse 25
प्रद्योतनस्तु गर्भेऽस्मिन्स्वयमेव व्यवस्थितः । तवैषा बुद्धिरभवद्दृष्ट्वेदं वरपंकजम्
ਪਰ ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤਨ ਤਾਂ ਇਸ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤਮ ਕਮਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
Verse 26
धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् । इदं चिन्तयतः पापमेवं देवेन दर्शितम्
ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਗਹਿਣੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਖਟਕਦਾ ਪਾਪ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Verse 27
ततः सर्वप्रयत्नेन तमाराधय भास्करम् । प्रसादाद्देवदेवस्य मोक्ष्यसे नात्र संशयः
ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 28
प्रभासं गच्छ राजेंद्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तत्र सिद्धिर्भवेच्छीघ्रमार्त्तानां प्राणिनां भुवि
ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ—ਉਹ ਤੀਰਥ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁਖੀ ਜੀਵ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 29
ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वसिष्ठस्य महात्मनः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य माहेश्वर्यास्तटे शुभे
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਾਤਮਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਤੇ ਆ ਬੈਠਾ।
Verse 30
नंदादित्यं प्रतिष्ठाप्य गंधधूपानुलेपनैः । पूजयामास तं देवि पुष्पैरुच्चावचैस्तथा
ਨੰਦਾਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 31
तस्य तुष्टो दिवानाथो वरदोऽहमथाब्रवीत्
ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵਾਨਾਥ (ਸੂਰਜ) ਨੇ, ਵਰਦਾਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।”
Verse 32
नन्द उवाच । कुष्ठेन महता व्याप्तं पश्य मां सुरसत्तम । यथाऽयं नाशमायाति तथा कुरु दिवाकर
ਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ—ਭਿਆਨਕ ਕੋੜ੍ਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ, ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 33
सान्निध्यं कुरु देवेश स्थानेऽस्मिन्नित्यदा विभो
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਨ্নਿਧਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।
Verse 34
सूर्य उवाच । नीरोगस्त्वं महाराज सद्य एव भविष्यसि । अत्र ये मां समागत्य द्रक्ष्यंति च नरा भुवि
ਸੂਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ…
Verse 35
सप्तम्यां सूर्यवारेण यास्यंति परमां गतिम् । अत्र मे सूर्यवारेण सांनिध्यं सप्तमीदिने । भविष्यति न संदेहो गमिष्ये त्वं सुखी भव
ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਪਏ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਸਪਤਮੀ ਦਿਨ, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ, ਮੇਰਾ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਹੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਰਹਿ।
Verse 36
एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवांतरधीयत
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ (ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਯ) ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 37
नीरोगत्वमवा प्यासौ कृत्वा राज्यमनुत्तमम् । जगाम परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा कृत्वा श्राद्धं प्रयत्नतः
ਉਹ ਨਿਰੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਦਿਵਾਕਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ,
Verse 38
नंदादित्यं पुनर्दृष्ट्वा न पुनर्मर्त्त्यतां व्रजेत । प्रदद्यात्कपिलां तत्र ब्राह्मणे वेदपारगे
ਨੰਦਾਦਿਤ੍ਯ ਦਾ ਪੁਨਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 39
अहोरात्रोषितो भूत्वा घृतधेनुमथापि वा । न तस्य गुणितुं शक्या संख्या पुण्यस्य केनचित्
ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ—ਜਾਂ ਘੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੀ—ਉਪਜੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
Verse 40
इत्येवं देवदेवस्य माहात्म्यं दीप्तदीधितेः । कथितं तव सुश्रोणि सर्वपापप्रणाशनम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ—ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਜ੍ਵਲੰਤ ਤੇਜਸਵੀ—ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 256
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नन्दादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਤਰਗਤ “ਨੰਦਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਛੱਪਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।