Adhyaya 255

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तस्यैव पश्चिमे भागे ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।

Verse 2

तस्मिंस्त्रिनेत्रा मत्स्याश्च दृश्यंतेऽद्यापि भामिनि । अंगिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुसखिस्तथा

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਅੱਜ ਵੀ ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਅੰਗਿਰਾ, ਗੌਤਮ, ਅਗਸਤ੍ਯ, ਸੁਮਤੀ ਅਤੇ ਸੁਸਖੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

Verse 3

विश्वामित्रः स्थूलशिराः संवर्त्तः प्रतिमर्द्दनः । रैभ्यो बृहस्पतिश्चैव च्यवनः कश्यपो भृगुः

ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਾ, ਸੰਵਰਤ, ਪ੍ਰਤਿਮਰਦਨ, ਰੈਭ੍ਯ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ; ਨਾਲ ਹੀ ਚ੍ਯਵਨ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 4

दुर्वासा जामदग्न्यश्च मार्कंडेयोऽथ गालवः । उशनाऽथ भरद्वाजो यवक्रीतस्त्रितस्तथा

ਉੱਥੇ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਅਤੇ ਗਾਲਵ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ਼ਨਾ, ਭਰਦ੍ਵਾਜ, ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤ ਵੀ ਸਨ।

Verse 5

नारदः पर्वतश्चैव वसिष्ठोऽरुंधती तथा

ਉੱਥੇ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਪਰਵਤ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ—ਅਰੁੰਧਤੀ ਸਮੇਤ—ਭੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 6

काण्वोऽथ गौतमो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः । जमदग्निस्तथा रामो बकश्चेत्येवमादयः । कृष्णद्वैपायनश्चैव पुत्रशिष्यैः समन्वितः

ਤਦੋਂ ਕਾਣ੍ਵ, ਗੌਤਮ, ਧੌਮ੍ਯ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਣ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਦਗ੍ਨਿ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਆਏ। ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਭੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਧਾਰੇ।

Verse 7

एतत्क्षेत्रं समा साद्य प्रभासं मुनिसत्तमाः । तपस्तेपुर्महात्मानो विविधं परमाद्भुतम्

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤਪ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 8

एवं ते नियतात्मानो दमयुक्तास्तपस्विनः । समाधिना जिगीषन्ते ब्रह्मलोकं सनातनम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਨਿਯਤ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਦਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਮਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

अथाभवदनावृष्टिः कदाचिन्महती प्रिये । कृच्छ्रं प्राप्तो ह्यभूत्तत्र सर्वलोकः क्षुधार्दितः

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਭਾਰੀ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਸੁੱਕਾ) ਪੈ ਗਿਆ। ਤਦੋਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਘੋਰ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।

Verse 10

ततो निरन्ने लोकेऽस्मिन्नात्मानं ते परीप्सवः । मृतं कुमारमादाय कृच्छ्रं प्राप्तास्तदाऽपचन्

ਤਦੋਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਨਾਹ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏ; ਘੋਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕਾ ਲਿਆ।

Verse 11

अथोपरिचरस्तत्र क्लिश्यमानान्हि तानृषीन् । दृष्ट्वा राजा वृषादर्भिः प्रोवाचेदं वचस्तदा

ਤਦ ਉਪਰਿਚਰ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼-ਦਰਭ (ਬਲਦ ਅਤੇ ਦਰਭ ਘਾਹ ਦੇ ਯਜਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ) ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 12

राजोवाच । प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां दृष्टा वृत्तिरनिंदिता । तस्मात्प्रतिग्रहं मत्त गृह्णीध्वं मुनिपुंगवाः

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦਾਨ-ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ ਲੈਣਾ ਨਿੰਦਾਰਹਿਤ ਜੀਵਿਕਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ-ਪੁੰਗਵੋ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।’

Verse 13

मुद्गान्माषांश्च व्रीहींश्च तथा रत्नानि कांचनम् । युष्माकं संप्रदास्यामि यच्चान्यदपि दुर्ल्लभम् । निवर्त्तध्वमतः सर्वे ह्येतस्मात्पातकात्परम्

‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੰਗ, ਮਾਸ਼ (ਉੜਦ), ਚੌਲ, ਅਤੇ ਰਤਨ ਤੇ ਸੋਨਾ—ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੋਵੇ—ਸਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਥੋਂ ਮੁੜ ਜਾਓ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਉਪਾਯ ਹੈ।’

Verse 14

ऋषय ऊचुः । तज्जानंतः कथं राजन्गृह्णीमस्ते प्रतिग्रहम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਦਾਨ) ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੀਏ?’

Verse 15

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

‘ਰਥੀ (ਰਥ-ਯੋਧਾ) ਦਸ ਕਸਾਈਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪੀ ਹੈ; ਧਵਜੀ (ਝੰਡਾ-ਧਾਰੀ) ਦਸ ਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ; ਵੇਸ਼ਿਆ ਦਸ ਧਵਜੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ; ਅਤੇ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਰਾਜਾ ਦਸ ਵੇਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।’

Verse 16

यो राज्ञां प्रतिगृह्णाति ब्राह्मणो लोभमोहितः । तामिस्रादिषु घोरेषु नरकेषु स पच्यते

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਆਦਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

तद्गच्छ कुशलं तेऽस्तु सह दानेन पार्थिव । अन्येषां दीयतामेतदित्युक्त्वा ते वनं ययुः

ਤਦ ਜਾਓ—ਤੇਰਾ ਕੁਸ਼ਲ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਸਮੇਤ। ਇਹ ਦਾਨ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 18

अथ राज्ञः समादेशात्तत्र गत्वा च मंत्रिणः । ऊदुम्बराणि व्यकिरन्हेमगर्भाणि भूतले

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਫਲ ਵਿਖੇਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 19

अथ तानि व्यचिन्वंश्च ऋषयो वरवर्णिनि । गुरूणीति विदित्वा तु न ग्राह्याण्यंगिराऽब्रवीत्

ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਗੁਰੂ’—ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ—ਜਾਣ ਕੇ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ।”

Verse 20

अत्रिरुवाच । नास्महेनास्महे मूढ वयमज्ञानबुद्धयः । हैमानीमानि जानीमः प्रतिबुद्धाः स्म जाड्यतः

ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮੂਰਖ; ਸਾਡੀ ਬੁੱਧ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਮਝ ਬੈਠੇ ਸੀ; ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਜੜਤਾ ਤੋਂ ਜਾਗ ਪਏ ਹਾਂ।”

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । धर्मार्थं संचयो यस्य द्रव्याणां स न शस्यते । तपःसंचयनं मन्ये वसिष्ठो धनसंचयम्

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ-ਸੰਚਯ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ, ਵਸਿਸ਼ਠ, ਧਨ ਦੇ ਸੰਚੇ ਤੋਂ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਸੰਚੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।

Verse 22

त्यजध्वं संचयान्सर्वाञ्जातीनां समुपद्रवान् । न हि संचयवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

ਸਾਰੇ ਸੰਚੇ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਜਾਤਿ ਤੇ ਹਰ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸੰਚਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

Verse 23

यथायथा न गृह्णाति ब्राह्मणोऽसत्प्रतिग्रहम् । तथातथाऽनिशं चास्य ब्रह्मतेजस्तु वर्धते

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਸੱਤ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਅਨੁਚਿਤ ਦਾਨ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

अकिंचनत्वं राज्यं च तुलया समतोलयम् । अकिंचनत्वमधिकं राज्यादपि न संशयः

ਮੈਂ ਅਕਿੰਚਨਤਾ (ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣਾ) ਅਤੇ ਰਾਜਤਾ ਨੂੰ ਤਰਾਜੂ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਤੋਲਿਆ; ਅਤੇ ਅਕਿੰਚਨਤਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਨਿਕਲੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 25

कश्यप उवाच । अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यदर्थनिचयो महान् । अर्थैश्वर्यविमूढोऽपि श्रेयसो भ्रश्यते द्विजः

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਹੀ ਅਨਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡਾ ਧਨ-ਨਿਚਯ ਕਰੇ। ਧਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਵਿਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

अर्थसंपद्विमोहाय बहुशोकाय चैव हि । तस्मादर्थमनर्थाख्यं श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ੋਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਉਸ ‘ਧਨ’ ਨੂੰ—ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਨਰਥ ਹੈ—ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।

Verse 27

यस्य धर्मार्थमप्यर्थास्तस्यापि न हि दृश्यते । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ ਧਰਮ ਲਈ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਨਿਰਭਯਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੀਚੜ ਨੂੰ ਧੋਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।

Verse 28

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका न तु जीर्यते

ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਸ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੰਦ ਵੀ ਘਿਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ ਘਟਦੀ।

Verse 29

सूची सूत्र तथा वस्त्रे समानयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रस्य तृष्णा सूची विधीयते

ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਧਾਗੇ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਸੀਣ ਵਾਲੀ ਸੂਈ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 30

यथा शृंगं रुरोः काये वर्द्धमाने हि वर्द्धते । अनंतपारा दुर्वारा तृष्णा दुःखप्रदा सदा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿੰਗ ਵਧਦਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਰੋਕਣ ਔਖੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 31

गौतम उवाच । संतुष्टः को न शक्नोति फलैश्चापि हि वर्त्तितुम् । सर्वोऽपींद्रियलोभेन संकटान्यभिगाहते

ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕੀ? ਪਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मावृतेव भूः

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਢੱਕੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮਾਨੋ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਵੇ।

Verse 33

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानां सुखं चाशांतचेतसाम्

ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਸੁਖ ਧਨ ਦੇ ਲੋਭੀਆਂ, ਅਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 34

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिद्ध्यति । तथैनमपरः कामो भूयो विध्यति बाणवत्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਛਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਇਕ ਇੱਛਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਬੇਧਦੀ ਹੈ।

Verse 35

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

ਕਾਮਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਿ ਨਾਲ ਅੱਗ ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 36

कामानभिलषन्लोभान्न नरः सुखमेधते । समालभ्य तरुच्छायां भवनं वाञ्छो नरः

ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਘਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

चतुःसागरसंयुक्तां यो भुंक्ते पृथिवीमिमाम् । एकस्तु वनवासी च स कृतार्थो न पार्थिवः

ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਭੋਗੇ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਤਾਂ ਇਕਾਂਤ ਵਨਵਾਸੀ ਹੈ—ਸੰਸਾਰੀ ਨ੍ਰਿਪ ਨਹੀਂ।

Verse 38

जमदग्निरुवाच । प्रतिग्रहसमर्थो यस्तपो वर्द्धयते महान् । न करोति तपस्तस्य जायते च सहस्रधा

ਜਮਦਗ્નਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਤਪ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉਸ ਦਾ ਤਪ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਣ ਤੋਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਲੋਕ ਅਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 40

अरुंधत्युवाच । बिसतंतुर्यथा नित्यं समंतान्नालसंस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यंता तथा देहाश्रिता सदा

ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਰੇਸ਼ਾ ਸਦਾ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਿਅਾਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਦੇਹ ਨਾਲ ਚਿਮਟੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 41

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । योऽसौ प्राणांतिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਮਤਿ ਵਾਲੇ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁਰਝਾਂਦੀ—ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂਤਕ ਰੋਗ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਸੁਖ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।

Verse 42

चंडोवाच । उग्रात्प्रतिग्रहाद्यस्माद्बिभ्यत्येते महेश्वराः । बलीयांसो दुर्बलवत्तथा चैव बिभेम्यहम्

ਚੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਉਗ੍ਰ—ਅਨੁਚਿਤ—ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਬਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।’

Verse 43

पशुमुख उवाच । यदाचरंति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

ਪਸ਼ੁਮੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਦਾ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ, ਆਚਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਹਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।’

Verse 44

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा हेमगर्भाणि त्यक्त्वा तानि फलानि च । ऋषयो जग्मुरन्यत्र सर्व एव दृढव्रताः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਵ੍ਰਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਸੁਵਰਨ-ਗਰਭ ਫਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ-ਫਲਿਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।’

Verse 45

ततस्ते विचरंतो वै ददृशुः सुमहत्सरः । पद्मिनीभिः समाकीर्णं सर्वतो वरवर्णिनि

ਫਿਰ ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਮਲਿਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ।

Verse 46

तस्मिन्देशे तदा प्राप्तः परिव्राजः शुनोमुखः । तेनैव सहितास्तत्र स्नाताः सर्वे महर्षयः

ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਟਕਦਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 47

तत्रावतारं कृत्वा तैर्गृहीतानि बिसानि तु । निक्षिप्य सरसस्तीरे चक्रुः पुण्यां जलक्रियाम्

ਉੱਥੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ (ਬਿਸ) ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਫਿਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 48

अथोत्तीर्य जलात्तस्मात्ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यंत इदं वचनमब्रुवन्

ਫਿਰ ਉਸ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਬਿਸ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 49

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं पापकर्मणा । बिसानि तानि सर्वाणि हृतानि च मुनीश्वराः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸ ਨੇ—ਕਿਹੜੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਲ—ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਸਾਂ ਚੁਰਾ ਲਈਆਂ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ?”

Verse 50

ते शंकमानास्त्वन्योन्यं पर्यपृच्छन्द्विजोत्तमाः । चक्रुस्ते शपथान्सर्वे यथान्यायं च भामिनि

ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦਵਿਜੋਤਮ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਪਥਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 51

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः स भवतु न्यासलोपं करोतु सः । कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੋਈ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇ; ਅਮਾਨਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਆਨਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ।

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु पर नारीं विशेषतः । अतिथिः स्यात्तथान्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬਿਸ-ਸਤੈਨ੍ਯ (ਕਮਲ ਡੰਡੀ ਆਦਿ ਦੀ ਛੋਟੀ ਚੋਰੀ) ਕਰੇ, ਉਹ ਅਣਵੇਲੇ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲਏ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਉਹ ਅਤਿਥੀ ਵਾਂਗ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਘਰ-ਘਰ ਫਿਰੇ।

Verse 53

भरद्वाज उवाच । नृशंसो वै स भवतु समृद्ध्या चाप्यहंकृ तः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬਿਸ-ਸਤੈਨ੍ਯ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਰਦਈ ਬਣੇ; ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਈਰਖਾਲੂ ਤੇ ਚੁਗ਼ਲਖ਼ੋਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 54

विश्वामित्र उवाच । नित्यं कामरतः सोस्तु दिवा सेवतु मैथुनम् । नीचकर्मरतश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬਿਸ-ਸਤੈਨ੍ਯ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਕਾਮ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ; ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਵੀ ਮੈਥੁਨ-ਸੁਖ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਨੀਚ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ।

Verse 55

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषलीपतिः । अस्तु वार्द्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਜਮਦਗ੍ਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬਿਸ-ਸਤੈਨ੍ਯ ਕਰੇ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇਵੇ; ਉਹ ਨੀਚ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੂਦਖੋਰੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰੇ।

Verse 56

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरोतु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ‘ਬਿਸਸਤੈਨ੍ਯ’ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੁਚਿਤ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੱਕ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।

Verse 57

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ‘ਬਿਸਸਤੈਨ੍ਯ’ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਬੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਿੱਤ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਯੋਗ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

Verse 58

अरुन्धत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨਾਰੀ ‘ਬਿਸਸਤੈਨ੍ਯ’ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੌਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਰਯਾਦਾ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 59

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

ਚੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨਾਰੀ ‘ਬਿਸਸਤੈਨ੍ਯ’ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

Verse 60

पशुमुख उवाच । परस्य प्रेष्यतां यातु सदा जन्मनिजन्मनि । सर्वधर्म क्रियाहीनो बिसस्तैन्यं करोति यः

ਪਸ਼ੁਮੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ‘ਬਿਸਸਤੈਨ੍ਯ’ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮੋਂ-ਜਨਮ ਸਦਾ ਪਰਾਏ ਦਾ ਨੌਕਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਧਰਮ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 61

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬਿਸ-ਸਤੈਨ੍ਯ (ਕਮਲ-ਡੰਡੀ ਦੀ ਚੋਰੀ) ਕਰ ਬੈਠੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਆਤਿਥੇਯੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਤ੍ਯ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

Verse 62

ऋषय ऊचुः । इष्टमेतद्द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां नः शुनोमुख

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਛਿਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ਪਥ ਲਿਆ। ਪਰ ਹੇ ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ, ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਡੰਡੇ ਤੂੰ ਹੀ ਚੁਰਾਏ ਸਨ।

Verse 63

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वै द्विजाः । धर्मं वै श्रोतुकामेन जानीध्वं मां पुरंदरम्

ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਕਮਲ-ਡੰਡੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਲਏ ਸਨ। ਧਰਮ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਮੈਂ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਜਾਣੋ।

Verse 64

अलोभादक्षया लोका जिता वै मुनिसत्तमाः । प्रार्थयध्वं वरं शुभ्रं सर्वमेव ह्यसंशयम्

ਲੋਭ-ਰਹਿਤਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਜਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਰਮਲ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।

Verse 65

ऋषय ऊचुः । इहागत्य नरो यस्तु त्रिरात्रोपोषितः शुचिः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ।

Verse 66

सर्वतीर्थोद्भवं तस्य पुण्यं भूयात्पुरंदर । नाधोगतिमवाप्नोति विबुधैस्सह मोदताम् । तथेत्युक्त्वा ततः शक्रस्त त्रैवान्तर्हितोऽभवत्

ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ! ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇ। “ਤਥੇਤਿ” ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਉੱਥੋਂ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 255

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितीर्थमाहात्म्य वर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਅੰਦਰ, ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘਋ਸ਼ਿਤੀਰਥ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ 255 ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।