Adhyaya 244
ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿਰਣਿਆ-ਤੀਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ‘ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿਵਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾਪਾਤਕ-ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ‘ਵਿਚਿਤ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਯਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉੱਥੇ ਮਹਾ-ਰੌਦ੍ਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ—ਜੋ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਪਹਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि विचित्रेश्वरमुत्तमम् । हिरण्यातीरनिलयं महापातकनाशनम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹਿਰਣਿਆ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 2
विचित्रेण महादेवि लेखकेन यमस्य च । तपः कृत्वा महारौद्रं लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम्
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਯਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ।
Verse 3
तं दृष्ट्वा मानवो देवि यमलोकं न पश्यति
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
Verse 244
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये विचित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਚੁਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।