Adhyaya 243
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੇ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਖੇਤਰਪਾਲ ਮੰਤ੍ਰਾਵਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਹਿਰਣ੍ਯ-ਤਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਹੀਰਕ-ਖੇਤਰ’ ਨਾਮਕ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਉਪਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕਾਲ-ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਬਲੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਸਰਵਕਾਮ-ਪ੍ਰਦ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਤੀਰਥ-ਆਚਾਰ ਦੀ ਧਰਮ-ਮਰਿਆਦਾ ਅੰਦਰ ਇਹ ਭਕਤੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि क्षेत्रपालं महाप्रभम् । ईशाने संस्थितं देवं मंत्रमालाविभूषितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ।”
Verse 2
हिरण्यातटमाश्रित्य रक्षार्थं समुपस्थितम् । तत्रैव हीरकं क्षेत्रं तस्मिन्रक्षां करोति सः
ਹਿਰਣਿਆ ਦੇ ਤਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਪਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਥੇ ਹੀ ਹੀਰਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां तत्र तं पूजयेन्नरः । गंधपुष्पोपहारैश्च तथा बलि निवेदनैः
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਸੁਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਲੀ (ਰਿਤੁਅਲ ਭੋਗ) ਦੇ ਨਿਵੇਦਨ ਨਾਲ ਵੀ।
Verse 4
एवं संपूजितो देवः सर्वकामप्रदो भवेत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 243
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मंत्रावलिक्षेत्रपालमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਮੰਤ੍ਰਾਵਲੀ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਤੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।