Adhyaya 234

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दशाश्वमेधिकंनाम महापातकनाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਹੈ—ਜੋ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 2

वाजिमेधः पुरा चेष्टं दशभिस्तत्र भामिनि । भरतेन समागत्य मत्वा क्षेत्रमनुत्तमम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ ਭਾਮਿਨੀ! ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ।

Verse 3

तत्र तृप्तः सहस्राक्षः सोमनाथेन भामिनि । कृपणाः खानपानैश्च दक्षिणाभिर्द्विजातयः

ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ! ਉੱਥੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਭੋਜਨ-ਪਾਨ ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।

Verse 4

अथोचुस्त्रिदशाः सर्वे सुप्रीता भरतं नृपम् । तुष्टास्तव महाबाहो यज्ञैः संतर्पिता वयम् । वरं वृणीष्व राजेंद्र यत्ते मनसि वर्त्तते

ਤਦ ਸਭ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ ਦੇਵਤਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਤੇਰੇ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 5

राजोवाच । अत्रागत्य नरो भक्त्या यः स्नानं कुरुते नरः । दशानामश्वमेधानां स प्राप्नोतु फलं शुभम्

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।”

Verse 6

देवा ऊचुः । दशानामश्वमेधानां श्रद्धया फलमाप्स्यति । दशाश्वमेधिकंनाम तीर्थमेतन्महीतले । ख्यातिं यास्यति राजेंद्र नात्र कार्या विचारणा

ਦੇਵਤਾ ਬੋਲੇ: “ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥ ‘ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਇਹ ਖਿਆਤੀ ਪਾਏਗਾ—ਇੱਥੇ ਸੰਦੇਹ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।”

Verse 7

ईश्वर उवाच । ततः प्रभृति तत्तीर्थं प्रख्यातं धरणीतले । दशाश्वमेधिकमिति सर्वपापप्रणाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 8

ऐंद्रवारुणमाश्रित्य गोमुखादाऽश्वमेधिकम् । अत्रांतरे महादेवि शिवक्षेत्रं विदुर्बुधाः

ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗੋਮੁਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਤੀਰਥ ਤੱਕ ਜੋ ਮੱਧਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

Verse 9

सर्वपापहरं दिव्यं स्वर्गसोपानसंनिभम् । सपादकोटितीर्थानां स्थानं तत्परिकीर्तितम

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਵਰਗਾ; ਅਤੇ ‘ਸਵਾ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥਾਂ’ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 10

प्राणत्यागे कृते तत्र शिवलोके च मोदते । तिर्यग्योनिगताः पापा कीटपक्षिमृगादयः

ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪਾਪੀ—ਕੀੜੇ, ਪੰਛੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਆਦਿ ਵੀ—ਉਸ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਉੱਧਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 11

तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः । तिलोदकप्रदानेन मातृकाः पैतृकास्तथा

ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਤਿਲ-ਜਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪੈਤ੍ਰਿਕ ਪਿਤਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਭ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम् । तत्रेष्टा ब्रह्मणा पूर्वमसंख्याता मखोत्तमाः

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਅਸੰਖ ਉੱਤਮ ਯਜ્ઞ ਕੀਤੇ।

Verse 13

शक्रश्च देवराजत्वे तत्रेष्ट्वा समवाप्तवान् । कार्त्तवीर्येण तत्रैव कृतं यज्ञशतं पुरा

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਯਜ्ञ ਕਰਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਸੌ ਯਜ्ञ ਕੀਤੇ।

Verse 14

एवं तत्प्रवरं स्थानं क्षेत्रगर्भांतिकं प्रिये । मृतानां तत्र जंतूनामपुनर्भवदायकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਉੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪੁਨਰਭਵ—ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ—ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

वृषोत्सर्गं तु यस्तत्र कुर्याद्वै भावितात्मवान् । यावंति वृषरोमाणि तावत्स्वर्गे महीयते

ਜੋ ਭਾਵਿਤ ਆਤਮਾ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਭਕਤੀਮਈ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ੋਤਸਰਗ ਕਰੇ—ਉਸ ਬਲਦ ਦੇ ਰੋਆਂ ਜਿੰਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 234

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये दशाश्वमेधमाहत्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ, “ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।