Adhyaya 225

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि देवं चाऽनरकेश्वरम् । तस्मादुत्तरदिग्भागे सर्वपातकनाशनम् । तन्माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਅਨਰਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।”

Verse 2

मथुरानाम विख्याता नगरी धरणीतले । तत्र विप्रोऽभवत्पूर्वं देवशर्मेति विश्रुतः । अगस्त्यगोत्रो विद्वान्वै स तु दारिद्र्यपीडितः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਥੁਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ—ਅਗਸਤ੍ਯ ਗੋਤ੍ਰ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਪਰ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

Verse 3

अथापरोऽभवत्तत्र तादृग्रूपवयोऽन्वितः । तन्नाम गोत्रो देवेशि ब्राह्मणो वेदपारगः

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਰੂਪ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਜਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ! ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਵੀ ਉਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ ਪੰਡਿਤ ਸੀ।

Verse 4

अथ प्राह यमो दूतं रौद्रमूर्धशिरोरुहम् । गच्छ भो मथुरां शीघ्रं देवशर्माणमानय

ਤਦ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਕੇਸ ਭਿਆਨਕ ਸਨ: “ਹੇ ਭਾਈ, ਤੁਰੰਤ ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਅਤੇ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਆ।”

Verse 5

अथागत्य ततो दूतो गृहीत्वा तत्र वै गतः । तं दृष्ट्वाथ यमो नत्वा प्राह दूतं क्रुधान्वितः

ਤਦ ਦੂਤ ਉੱਥੇ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 6

नायमानेतुमादिष्टो देवशर्मां मया तव । अन्योस्ति देवशर्मा यस्त मानय गतायुषम् । एनं विप्रं च दीर्घायुं नय तत्राविलंबितम्

“ਇਹ ਉਹ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲੰਬੀ ਆਯੁ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਛੱਡ ਆ।”

Verse 7

ईश्वर उवाच । अथाब्रवीद्ब्राह्मणो वै नाहं यास्ये गृहं विभो । दारिद्र्येणातिनिर्विण्णो यावज्जीवं सुरेश्वर । इहैव क्षपयिष्यामि शेषमायुस्तवांतिके

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੀ ਬਿਤਾਵਾਂਗਾ।"

Verse 8

यम उवाच । अकाले नात्र चायाति कश्चिद्ब्राह्मणसत्तम । मुहूर्तमपि नो जीवेत्पूर्णकालेन वै भुवि

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵੀ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂਦਾ।"

Verse 9

अत एव हि मे नाम धर्मराजेति विश्रुतम्

"ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਧਰਮਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਭਾਵ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ।"

Verse 10

न मे सुहृन्न मे द्वेष्यः कश्चिदस्ति धरातले । विद्धः शरशतेनापि नाऽकाले म्रियते यतः

"ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਾ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ।"

Verse 11

कुशाग्रेणापि विद्धः सन्काले पूर्णे न जीवति । तस्माद्गच्छ द्विजश्रेष्ठ यावद्गात्रं न दह्यते

"ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੀ ਨੋਕ ਚੁਭਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਸੜ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ।"

Verse 12

अथाब्रवीद्ब्राह्मणोऽसौ यदि प्रेषयसे प्रभो । प्रश्नमेकं मया पृष्टो यथावद्वक्तुमर्हसि

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਛੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।”

Verse 13

न वृथा जायते देव साधूनां दर्शनं क्वचित् । युष्माकं च विशेषेण तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्

“ਹੇ ਦੇਵ, ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 14

एते ये नरका रौद्रा दृश्यन्ते च सुदारुणाः । कर्मणा केन कं गच्छेन्मानवो नरकं यम

“ਹੇ ਯਮ, ਇਹ ਜੋ ਨਰਕ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ—ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦਾਰੁਣ—ਕਿਹੜੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?”

Verse 15

कति संख्याः स्युरेते च नरकाः किंप्रमाणतः । एतत्सर्वं सुरश्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि

“ਇਹ ਨਰਕ ਕਿੰਨੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਜਾਂ ਵਿਸਤਾਰ ਕਿੰਨਾ ਹੈ? ਹੇ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਯਥਾਵਤ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।”

Verse 16

यम उवाच । शृणु देव प्रवक्ष्यामि यावन्तो नरकाः स्थिताः । कर्मणा येन गच्छेत मानवो द्विजसत्तम । एकविंशत्समाख्याता नरका मम मन्दिरे

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵ; ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਨਰਕ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਇਕੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 17

यानेतान्प्रेक्षसे विप्र यंत्र मध्ये व्यवस्थितान् । पीड्यमानान्किंकरैर्मे कृतघ्नान्पा पसंयुतान्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਕਿੰਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਿਤ—ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹਨ, ਪਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ।

Verse 18

लोहास्यवायसा येषां नेत्रोद्धारं प्रकुर्वते । एतैर्निरीक्षितान्येव कलत्राणि दुरात्मभिः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਰਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲ ਪਾਪੀ ਨਜ਼ਰ ਸੁੱਟੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ ਕਾਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਪ੍ਰਤਿਫਲ ਹੈ।

Verse 19

परेषां द्विजशार्दूल सरागैः पापि भिः सदा । कुम्भीपाकगतानेतानथ पश्यसि पापिनः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਰਾਗ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਿਪਟੇ ਇਹ ਪਾਪੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 20

कूटसाक्ष्यरता ह्येते कटुवाङ्निरतास्तथा । एते लोहमयास्तम्भान्संतप्तान्पावकप्र भान्

ਇਹ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 21

आलिंगंति दुरात्मानः परदाररतास्तु ये । एते वैतरणीमध्ये पूयशोणितसंकुले

ਜੋ ਦੁਰਾਤਮੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਾਤਨਾ ਵਿੱਚ ਜੱਫੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੈਤਰਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੂ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 22

ये तिष्ठंति द्विजश्रेष्ठ सर्वे विश्वासघातकाः । असिपत्रवने घोरे भिद्यन्ते ये तु खण्डशः । ते नष्टाः स्वामिनं त्यक्त्वा संग्रामे समुपस्थिते

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਸਭ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਸਿਪਤ੍ਰ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਚੀਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ/ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

अंगारराशीन्वै दीप्तान्ये गाहन्ते नराधमाः । स्वामिद्रोहरता ह्येते तथा हेतुप्रवादकाः

ਜੋ ਨਰਾਧਮ ਤਪਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੂਦ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਵਾਮੀ-ਦ੍ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਝੂਠੇ ਬਹਾਨੇ ਘੜ ਕੇ ਨਿੰਦਿਆ-ਰੂਪ ‘ਕਾਰਣ’ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

लोहशंकुभिराकीर्णमाक्रमन्ति नराधमाः । क्रन्दमाना द्विजश्रेष्ठ उपानद्दानवर्जिताः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਨਰਾਧਮ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ, ਉਪਾਨਹ-ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਚੀਖਦੇ-ਕਰਾਹਦੇ ਤੁਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 25

अधोमुखा निबद्धा ये वृक्षाग्रे पावकोपरि । ब्रह्महत्यान्विताः सर्व एते चैव नराधमाः

ਜੋ ਅਧੋਮੁਖ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਉਪਰ ਟੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰਾਧਮ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹਨ।

Verse 26

मशकैर्मत्कुणैः काकैर्ये भक्ष्यंते विहंगमैः । व्रतभंगरता ह्येते व्रतिना चैव हिंसकाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛਰਾਂ, ਖਟਮਲਾਂ, ਕਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨੋਚ-ਨੋਚ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਵ੍ਰਤ-ਭੰਗ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 27

कुठारकण्ठिता ह्येते भूयः संति तथाविधाः । गोहन्तारो दुरात्मानो देवब्राह्मणानिंदका

ਇਹ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਐਸੇ ਬਹੁਤੇ ਹਨ—ਦੁਰਾਤਮਾ ਗੋ-ਹੰਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 28

ये भक्ष्यंते शृगालैश्च वृकैर्लोहमयैर्मुखैः । परस्वानां च हर्तारः परस्त्रीणां च हर्तृकाः । आत्ममांसानि ये पापा भक्षयंति बुभुक्षिताः

ਜੋ ਪਾਪੀ ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੇ ਚੋਰ ਅਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅਪਹਰਣਕਾਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਹੇ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਤੇ ਭੇੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

न दत्तमन्नमेतैस्तु कदाचिद्वै द्विजोत्तम । रुधिरं ये पिबंत्येते वसापूयपरिप्लुतम् । ब्राह्मणानां विनाशाय गवामेते सदा स्थिताः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਰਬੀ ਤੇ ਪੀਪ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲਹੂ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਊਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 30

कूटशाल्मलिबद्धाश्च तीक्ष्णकण्टकपीडिताः । छिद्रान्वेषणसंयुक्ताः परेषां नित्यसंस्थिताः

ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਇਹ ਸਦਾ ਛਿਦਰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ।

Verse 31

क्रकचेन तु छिद्यन्ते य इमे द्विजसत्तम । अभक्ष्यनिरता ह्येते स्वधर्मस्य विदूषकाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਅਭੱਖ੍ਯ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਲੀਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 32

कन्याविक्रयकर्त्तारः कन्यानां जीवभंजकाः । पुरीषमध्यगा ह्येते पच्यंते मम किंकरैः

ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੜਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 33

संदेशैर्दारुणैर्जिह्वा येषामुत्पाट्यते मुहुः । वाग्लोपनिरता ह्येते मृषावादपरायणाः

ਭਿਆਨਕ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਖਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਬੋਲ ਦੀ ਨਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋਏ, ਝੂਠ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 34

ये शीतेन प्रबाध्यंते वेप माना मुहुर्मुहुः । देवस्वानां च हर्तारो ब्राह्मणानां विशेषतः

ਜੋ ਕੱਟਦੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਦਬਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੰਬਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਦੇਵ-ਧਨ ਦੇ ਚੋਰ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਧਨ ਦੇ ਲੁੱਟੇਰੇ।

Verse 35

तेषां शिरसि निक्षिप्तो भूरिभारो द्विजोत्तम । अतोऽमी ब्राह्मणश्रेष्ठ पूत्का रयन्ति भैरवम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਭੈਰਵ-ਸਮ ਡਰਾਉਣੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਚੀਖ ਉਠਦੇ ਹਨ।

Verse 36

यम उवाच । एवमेतत्समाख्यातं तव सर्वं द्विजोत्तम । नरकाणां स्वरूपं तु कर्मणां वै यथाक्रमम्

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ।

Verse 37

गच्छ शीघ्रं महाभाग यावत्कायो न दह्यते

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਜਲਦੀ ਚੱਲੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਦੇਹ ਅੰਤਿਮ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਨਾ ਜਾਏ।

Verse 38

ब्राह्मण उवाच । कथय त्वं सुरश्रेष्ठ मम सर्वं समाहितः । न गच्छेत्कर्मणा येन नरकं मानवः क्वचित्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਤਨਮਨਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ—ਕਿਹੜੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇ?

Verse 39

सतां सप्तपदं मैत्रमित्याहुर्बुद्धिकोविदाः । मित्रतां च पुरस्कृत्य समासाद्वक्तुमर्हसि

ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸੱਤ ਕਦਮ’ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿੱਤਰ-ਬੰਧਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੋਲੋ।

Verse 40

यम उवाच । प्रभासं क्षेत्रमासाद्या नरकेश्वरमुत्तमम् । यः पश्यति नरो भक्त्या नरकं स न पश्यति

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਨਰਕੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਉਹ ਨਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

स्थापितं यन्मया लिंगं शिवभक्त्या युतेन च । एतद्गुह्यं मया प्रोक्तं तव प्रीत्यै द्विजोत्तम

ਜੋ ਲਿੰਗ ਮੈਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਹ੍ਯ ਭੇਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ।

Verse 42

गोपनीयं प्रयत्नेन मम वाक्यादसंशयम् । एवमुक्तस्तदा विप्रः स्वयमेवावनिं ययौ

“ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ।” ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

Verse 43

लब्ध्वा कलेवरं सोऽथ विस्मयं परमं गतः । तत्स्मृत्वा वचनं सर्वं धर्मराजस्य धीमतः

ਦੇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਏ।

Verse 44

गत्वा तत्र स नित्यं वै पूजयामास तं प्रभुम् । यावज्जीवं वरारोहे ततः सिद्धिं परां गतः

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਨਿੱਤ ਹੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्या तमवलोकयन् । अपि पातकयुक्तोऽपि न याति नरके नरः

ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ—ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 46

आश्वयुक्कृष्णपक्षे तु चतुर्दश्यां विधानतः । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

कृष्णाजिनं तत्र देयं ब्राह्मणे वेदपारगे । यावत्तिलानां संख्यानं तावत्स्वर्गे महीयते

ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ (ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ) ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਗਿਣੇ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।