Adhyaya 224
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 224

Adhyaya 224

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ “ਪਾਪਮੋਚਨ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ-ਸਮਾਨ ਅਸ਼ੌਚ ਦਾ ਭਾਰ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪਹਰ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰ ਕੇ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ, ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਦਬੂ ਅਤੇ ਵਰਣ-ਵਿਕਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਦ-ਵੇਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੋਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਲੇਸ਼ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਕਰਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगमिंद्रप्रतिष्ठितम् । पापमोचननामाढ्यं दक्षिणे पुरुषोत्तमात्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਲਿੰਗ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਜੋ ‘ਪਾਪਮੋਚਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 2

वृत्रं हत्वा पुरा शक्रो ब्रह्महत्यासमन्वितः । अब्रवीत्स ऋषीन्दिव्यान्कथमेषा गमिष्यति

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹ (ਪਾਪ) ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ?”

Verse 3

ब्रह्महत्या हि दुष्प्रेक्ष्या विवर्णजननी मम । दुर्गंधचारिणी चैव सर्वतेजोविनाशिनी

ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਫਿੱਕਾਪਣ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਰਗੰਧ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਤੇਜਸਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 4

अथोचुस्तं सुरगणा नारदाद्या महर्षयः । प्रभासं गच्छ देवेश क्षेत्रं पापहरं हि तत्

ਤਦ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਜਾ; ਉਹ ਖੇਤਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 5

तत्राराध्य महादेवं मोक्ष्यसे ब्रह्महत्यया । स तथेति प्रतिज्ञाय गतस्तत्र वरानने

“ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਉੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 6

लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः । तस्य पूजारतो नित्यं धूपगंधानुलेपनैः

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 7

ततोऽस्य गात्रदौर्गंध्यं नाशमाश्वभ्यगच्छत । विवर्णत्वं गतं सर्वं वपुश्चाभूत्तथोत्तमम्

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਦੁਰਗੰਧ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਰੀ ਵਿਵਰਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

अथ हृष्टमना भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । तत्रागत्य नरो भक्त्या यश्चैनं पूजयिष्यति

ਫਿਰ ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: “ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…”

Verse 9

ब्रह्महत्यादिकं पापं नाशं तस्य प्रयास्यति । एवमुक्त्वा सहस्राक्षः प्रहृष्टस्त्रिदिवं ययौ

“ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਆਦਿਕ ਮਹਾਪਾਪ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः पूज्यमानो दिवौकसैः । गोदानं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे वेदपारगे । ब्रह्महत्यापनोदार्थं तत्र श्राद्धं समाचरेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੋਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 224

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य इन्द्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਇੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਚੌਵੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।