Adhyaya 221

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं च ऋणमोचनम् । तस्मिन्दृष्टे ऋणं न स्यान्मातापितृसमुद्भवम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ‘਋ਣਮੋਚਨ’ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਜਾਵੋ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਕਰਜ਼ੇ (ਪਿਤ੍ਰ-਋ਣ) ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

Verse 2

पितरस्तु पुरा सर्वे दिव्यक्षेत्रं समागताः । प्रभासे तपसा युक्ताः स्थिता वर्षगणान्बहून्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਪਿਤ੍ਰਗਣ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 3

अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपा आज्यपास्तथा । लिंगं संस्थापयामासुः सर्वे भक्तिपरायणाः

ਅਗ્નਿਸ੍ਵਾਤ੍ਤ, ਬਰ੍ਹਿਸ਼ਦ, ਸੋਮਪਾ ਅਤੇ ਤਥਾ ਆਜ੍ਯਪਾ—ਸਾਰੇ ਭਕਤੀ-ਪਰਾਯਣ ਹੋ ਕੇ—ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तेषां महेश्वरः । ततः प्रत्यक्षतां गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਤਦ ਉਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 5

परितुष्टोऽस्मि भद्रं वो ब्रूत यन्मनसेप्सितम्

“ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਦੱਸੋ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ ਉਹ ਕਹੋ।”

Verse 6

पितर ऊचुः । अस्माकं दीयतां वृत्तिर्जगत्यस्मिन्स्वयं कृते । देवानां च ऋषीणां च मानुषाणां महीतले

ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਉਪਾਯ ਬਖ਼ਸ਼ੋ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ।”

Verse 7

भवानेव परो लोके सर्वेषां पद्मसंभव । आगत्य वर्णाश्चत्वार इह ये श्रद्धयान्विताः

ਹੇ ਪਦਮ-ਸੰਭਵ! ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ…

Verse 8

पैतृकात्तु ऋणान्मुक्ता भवंतु गतकल्मषाः । व्यन्तरत्वं सुरश्रेष्ठ येषां वै पितरो गताः

ਉਹ ਪਿਤ੍ਰ-਋ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਭ ਕਲੰਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣ। ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਵ੍ਯੰਤਰ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉੱਧਰਣ ਪਾਉਣ।

Verse 9

सर्प्पे वह्नि विषैर्वा ये नाशं नीताः पितामहाः । अपुत्रा वा सपुत्रा वा सपिण्डीकरणं विना

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ ਨੇ ਨਾਸ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਨ ਮਰੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਸਪਿੰਡੀਕਰਨ-ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਗਏ—ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪਾਉਣ।

Verse 10

न कृतानि पुरा येषामेकोद्दिष्टानि षोडश । तथा नैव वृषोत्सर्गो गोहताश्चाथ चान्त्यजैः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਏਕੋਦ੍ਦਿਸ਼ਟ ਅਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵ੍ਰਿਸ਼ੋਤਸਰਗ-ਕਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਤ੍ਯਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ—ਉਹ ਸਭ ਪਿਤਰ ਇਸ ਧਾਮ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪਾਉਣ।

Verse 11

अथापरे ये च मृताः शौचेन तु विना कृताः । ते चात्र तर्पिताः सर्वे प्रयान्तु परमां गतिम्

ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—ਜੋ ਸ਼ੌਚ-ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਰੇ—ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ।

Verse 12

श्रीभगवानुवाच । स्नात्वा तु सलिले पुण्ये पितृणां चैव तर्पणम् । ये करिष्यंति मनुजाः पितृभक्तिपरायणाः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਪੁੰਨ ਸਲਿਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 13

अहं वरप्रदस्तेषां तारयिष्यामि तत्क्षणात् । पितृन्सर्वान्न संदेहो यदि पापशतैर्वृताः

ਮੈਂ, ਵਰਦਾਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਛਿਨ ਤਾਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਣ।

Verse 14

अस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा यो लिंगं पूजयिष्यति । युष्माभिः स्थापितं लिंगं स मुक्तः पैतृकादृणात्

ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ—ਉਹ ਪਿਤ੍ਰ-਋ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

यस्मादृणात्प्रमुच्येत अस्य लिंगस्य दर्शनात् । तस्मान्मया कृतं नाम ह्येतस्य ऋणमोचनम्

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਋ਣ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘਋ਣਮੋਚਨ’ ਰੱਖਿਆ ਹੈ—਋ਣ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 16

ईश्वर उवाच । हिरण्यं मस्तके दत्त्वा यः स्नाति ऋणमोचने । आत्मा वै तारितस्तेन दत्तं भवति गोशतम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ‘਋ਣਮੋਚਨ’ ਵਿੱਚ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਰਮ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । पूजयेत्तन्महादेवि पितृलिंगं सुरप्रियम्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਉਸ ਪਿਤ੍ਰ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 221

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋणमोचनमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशत्युत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘਋ਣਮੋਚਨ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਇਕੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।