Adhyaya 218
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੰਖੇਪ ਤੱਤਵ-ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿੰਗ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਨੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਇਹ ਲਿੰਗ “ਮਾਨਵ-ਲਿੰਗ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ-ਵਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਪ-ਦੋਸ਼ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਾਪਹਰ ਜਾਣ ਕੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਹ ਉਸ ਦੋਸ਼-ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਆਮ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ-ਭਗਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਮਾਨਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਲੋਫ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਮਾਨਵੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ” ਨਾਮਕ 218ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव मानवं लिंगं मनुना संप्रतिष्ठितम् । पूर्वं हत्वा सुतं देवि मनुः पापसमन्वितः
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉੱਥੇ ਹੀ ‘ਮਾਨਵ’ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਨੂ ਨੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਨੂ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।”
Verse 2
क्षेत्रं पापहरं ज्ञात्वा तत्र प्रातिष्ठदीश्वरम् । मुक्तश्चैवाभवत्पापात्तस्मात्पुत्रवधोद्भवात्
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਹਰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਵਧ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 3
पूजयेन्मानवो यस्तु स मुक्तः पातकैर्भवेत्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 218
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मानवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਮਾਨਵੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਅਧਿਆਇ 218, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।