Adhyaya 216
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕੰਡੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੰਦਰਾਂ ਧਨੁ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਪ ਤੇ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਪਾਪ-ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । मार्कण्डेश्वरतो देवि उत्तरे लिंगमुत्तमम् । धनुषां पञ्चदशभिर्गौतमेश्वरनामकम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੰਦਰਾਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਹੈ।
Verse 2
गुरुं हत्वा पुरा देवि गौतमः पापदुःखितः । तत्र लिंगं प्रतिष्ठाप्य तस्मात्पापाद्व्यमुच्यत
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਾਪ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 3
यस्तत्र कपिलां दद्यात्स्नात्वा नद्यां विधानतः । संपूज्य विधिवल्लिंगं मुच्यते पञ्चपातकैः
ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪੰਜ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 216
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, “ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।