Adhyaya 207

Verse 1

ईश्वर उवाच । ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि श्राद्धदानान्यनुक्रमात् । तारणाय च भूतानां सरस्वत्यब्धिसंगमे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾਨ-ਵਸਤੂਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਤਾਰਣ ਲਈ।

Verse 2

लोके श्रेष्ठतमं सर्वं ह्यात्मनश्चापि यत्प्रियम् । सर्वं पितॄणां दातव्यं तदेवाक्षय्यमिच्छताम्

ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਦਾਨ ਅਖਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । दिव्याप्सरोभिः संकीर्णमन्नदो लभतेऽक्षयम्

ਜੋ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖਯ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ: ਜਾਂਬੂਨਦ-ਸੁਵਰਨ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ, ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 4

आच्छादनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि । आयुः प्रकाशमैश्वर्यं रूपं तु लभते च सः

ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ, ਅਣਮੈਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਆਢਣ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਆਯੁ, ਤੇਜ, ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

कमण्डलुं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमनुगच्छति

ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਮੰਡਲੁ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਧੁ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ ਚਲਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ ਕੇ।

Verse 6

यः श्राद्धे अभयं दद्यात्प्राणिनां जीवितैषिणाम् । अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च । दन्तिनां च सहस्रेण अभयं च विशिष्यते

ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਭਯ—ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ—ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਦਾਨ, ਸੌ ਰਥਦਾਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਦਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 7

यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा । क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु मानवः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਰਤਨ ਹਨ, ਵਾਹਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਭੀ—ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਭਕਤ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

पितरः सर्वलोकेषु तिथिकालेषु देवताः । सर्वे पुरुषमायांति निपानमिव धेनवः

ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਥੀ-ਕਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਇਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 9

मा स्म ते प्रतिगच्छेयुः पर्वकाले ह्यपूजिताः । मोघास्तेषां भवन्त्वाशाः परत्रेह च मा क्वचित्

ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵ-ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਬਿਨਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੁੜਣ। ਜੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਇੱਥੇ ਕਦੇ।

Verse 10

सरस्वत्यास्तु सान्निध्यं यस्त्वेकं भोजयेद्द्विजम् । कोटिभोज्यफलं तस्य जायते नात्र संशयः

ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕ ਹੀ ਦ੍ਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 11

अमावास्यां नरो यस्तु परान्नमुपभुञ्जते । तस्य मासकृतं पुण्यमन्नदातुः प्रजायते

ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਏ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਪੁੰਨ ਅੰਨ-ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

षण्मासमयने भुंक्ते त्रीन्मासान्विषुवे स्मृतम् । वर्षैर्द्वादशभिश्चैव यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्सर्वं विलयं याति भुक्त्वा सूर्येन्दुसंप्लवे

ਅਯਨ ਦੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪੁੰਨ ਖਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸੁਵ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦਾ। ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਜੋੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ-ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਖਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

साग्रं मासं रवेः क्रान्तावाद्यश्राद्धे त्रिवत्सरम् । मासिकेऽप्यथ वर्षस्य षण्मासे त्वर्धवत्सरम्

ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੇਲੇ (ਸੂਰਜ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ) ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਕੇ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹੇ। ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ; ਅਤੇ ਅੱਧ-ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਵਰ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

तथा संचयनश्राद्धे जातिजन्मकृतं नृणाम् । मृत शय्याप्रतिग्राही वेदस्यैव च विक्रयी । ब्रह्मस्वहारी च नरस्तस्य शुद्धिर्न विद्यते

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਚਯਨ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਾਤਿ ਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਉੱਠੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਸ਼ਯਿਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਚੁਰਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 15

तडागानां सहस्रेण ह्यश्वमेधशतेन च । गवां कोटि प्रदानेन भूमिहर्ता न शुद्ध्यति

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਭੂਮੀ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 16

सुवर्णमाषं गामेकां भूमेरप्यर्धमंगुलम् । हरन्नरकमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

ਜੋ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਮਾਸ਼ਾ ਭਾਰ ਵੀ, ਜਾਂ ਇਕ ਗਾਂ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅੰਗੁਲ ਭਰ ਭਾਗ ਵੀ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

ब्रह्महत्या सुरापानं दरिद्रस्य तु यद्धनम् । गुरोः पत्नी हिरण्यं च स्वर्गस्थमपि पातयेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ, ਮਦਿਰਾ-ਪਾਨ, ਗਰੀਬ ਦਾ ਧਨ ਹੜਪਣਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਉਣਾ—ਇਹ ਪਾਪ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 18

सहस्रसंमिता धेनुरनड्वान्दश धेनवः । दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः

ਗਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਕ ਬੈਲ ਦਸ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਹਨ ਦਸ ਬੈਲਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਘੋੜਾ ਦਸ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 19

दशहयसमा कन्या भूमिदानं ततोऽधिकम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विक्रयं नैव कारयेत्

ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਦਾਨ ਦਸ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਪਰ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ (ਵੇਦ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ) ਵਿਕਰੀ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰਵਾਏ।

Verse 20

विशेषतो महाक्षेत्रे सर्वपातकनाशने । चितिकाष्ठं च वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपांस्तथैव च । वेदविक्रयकर्तारं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮਹਾ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਕੋਈ ਚਿਤਾ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਯਜ੍ਞ-ਯੂਪਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਵੇਦ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ—ਤਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 21

आदेशं पठते यस्तु आदेशं च ददाति यः । द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

ਜੋ ‘ਆਦੇਸ਼’ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਐਸਾ ‘ਆਦੇਸ਼’ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪਕਰਮੀ ਹਨ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲਈ ਨਿਯਤ।

Verse 22

आदेशं पठते यस्तु राजद्वारे तु मानवः । सोऽपि देवि भवेद्वृक्ष ऊषरे कंटकावृतः । स्थितो वै नृपतिद्वारि यः कुर्याद्वेदविक्रयम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਦੁਆਰ ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ (‘ਆਦੇਸ਼’) ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਜਾੜ ਖਾਰਾ ਪਿਆਸਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਜਦੁਆਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਬਣਾਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਇਹੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 23

ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति । वरं कुर्वन्ध्रुवं देवि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵੇਦ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 24

हत्वा गाश्च वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः । वरं जीवेत्समं म्लेच्छैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ਦੁਜਾਧਮ—ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਲਵੇ; ਅਤੇ ਮਲੇਛਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਜੀਵਨ ਵੀ ਜੀ ਲਵੇ; ਪਰ ਵੇਦ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 25

प्रत्यक्षोक्तिः प्रत्ययश्च प्रश्नपूर्वः प्रतिग्रहः । याजनाऽध्यापने वादः षड्विधो वेदविक्रयः

ਵੇਦ-ਵਿਕਰੀ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ: ਫੀਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਘੋਸ਼ਣਾ, ਸੌਦਾ-ਬਾਜ਼ੀ/ਭਰੋਸਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਤੀਆ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ, ਯਜ્ઞ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ, ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਲਾਭ ਲਈ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ।

Verse 26

वेदाक्षराणि यावन्ति नियुंक्ते स्वार्थकारणात् । तावतीर्भ्रूणहत्या वै प्राप्नुयाद्वेदविक्रयी

ਵੇਦ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਅੱਖਰ ਵੇਦ-ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਭ੍ਰੂਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

वेदानुयोगाद्यो दद्याद्ब्राह्मणाय प्रतिग्रहम् । स पूर्वं नरकं याति ब्राह्मणस्तदनन्तरम्

ਜੋ ਕੋਈ ਵੇਦ-ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ (ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ) ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

Verse 28

वैश्वदेवेन हीना ये हीनाश्चातिथ्यतोऽपि ये । कर्मणा सर्ववृषला वेदयुक्ता ह्यपि द्विजाः

ਜੋ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਾਟ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੂਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ (ਨੀਚ) ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੋਣ।

Verse 29

येषामध्ययनं नास्ति ये च केचिदनग्नयः । कुलं वाऽश्रोत्रियं येषां ते सर्वे शूद्रजातयः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧ੍ਯਯਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਲ ਅਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ (ਵੇਦ-ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਜਾਤੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 30

मृतेऽहनि पितुर्यस्तु न कुर्याच्छ्राद्धमादरात् । मातुश्चैव वरारोहे स द्विजः शूद्रसंनिभः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਈ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਕਟਿ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 31

मृतके यस्तु भुञ्जीत गृहीतशशिभास्करे । गजच्छायासु यः कश्चित्तं च शूद्रवदाचरेत्

ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ-ਸੂਤਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਜਦ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜ ‘ਗ੍ਰਸਤ’ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਛਾਂਹ ਵਿੱਚ ਖਾਏ—ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 32

ब्रह्मचारिणि यज्ञे च यतौ शिल्पिनि दीक्षिते । यज्ञे विवाहे सत्रे च सूतकं न कदाचन

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਯਤੀ, ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸ਼ਿਲਪੀ, ਅਤੇ ਦੀਕਸ਼ਿਤ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ; ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ, ਵਿਵਾਹ ਜਾਂ ਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ—ਸੂਤਕ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 33

गोरक्षकान्वणिजकांस्तथा कारुकुशीलवान् । स्पृश्यान्वार्धुषिकांश्चैव विप्रान्शूद्रवदाचरेत्

ਗੋਰੱਖਕ, ਵਣਿਜ, ਕਾਰੀਗਰ ਤੇ ਕੁਸ਼ੀਲਵ (ਨਟ-ਗਾਇਕ), ਅਤੇ ਜੋ ‘ਸਪਰਸ਼ਯ’ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹੇਠਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਜਖੋਰ—ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕ, ਭਾਵੇਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਵਿਪ੍ਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਰਿਤੁਅਲ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।

Verse 34

ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु । दाम्भिको दुष्कृतप्रायः स च शूद्रसमः स्मृतः

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨਕਾਰਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ, ਵਿਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਏ, ਦੰਭੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਰ ਦੁਰਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ—ਉਹ ਧਰਮ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 35

अस्नाताशी मलं भुंक्ते अजापी पूयशोणितम् । अहुत्वा तु कृमीन्भुंक्ते अदत्त्वा विषभोजनम्

ਜੋ ਨ੍ਹਾਏ ਬਿਨਾਂ ਖਾਏ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਮੈਲ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜਪ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਪੀਪ ਤੇ ਲਹੂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਹੁਤੀ (ਅਗਨੀ/ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ) ਬਿਨਾਂ ਖਾਏ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਕੀੜੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਏ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਵਿਸ਼ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

परान्नेन तु भुक्तेन मिथुनं योऽधिगच्छति । यस्यान्नं तस्य ते पुत्रा अन्नाच्छुक्रं प्रवर्तते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਇਆ ਅੰਨ ਖਾ ਕੇ ਮਿਥੁਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਅੰਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Verse 37

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

ਰਾਜੇ ਦਾ ਅੰਨ ਤੇਜ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਅੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵਰਚਸ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਨਾਰ ਦਾ ਅੰਨ ਆਯੁ ਘਟਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਮੜਾ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਨ ਯਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

ਕਾਰੂ (ਕਾਰੀਗਰ) ਦਾ ਅੰਨ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧੋਬੀ ਦਾ ਅੰਨ ਬਲ ਘਟਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਣਾਂ (ਦੇਵਾਲੇ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ) ਤੇ ਗਣਿਕਾ ਦਾ ਅੰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास्त्वन्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

ਚਿਕਿਤਸਕ ਦਾ ਅੰਨ ਪੂਯ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ ਦਾ ਅੰਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਤਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਵਾਰਧੂਸ਼ਿਕ (ਸੂਦਖੋਰ) ਦਾ ਅੰਨ ਵਿਸ਼ਠਾ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਨ ਮਲ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 40

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਾਰ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਜੇ ਸੁਯੰਤਰਿਤ ਵਿਪ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਬੇਯੰਤਰਿਤ ਚਤੁਰਵੇਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ।

Verse 41

सद्यः पतति मांसेन लाक्षया लवणेन च । त्र्यहेण शूद्रो भवति ब्राह्मणः क्षीरविक्रयात्

ਮਾਸ, ਲਾਖ ਜਾਂ ਲੂਣ ਵੇਚਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 42

रसा रसैर्नियंतव्या न त्वेव लवणं रसैः । कृतान्नं च कृतान्नेन तिला धान्येन तत्समाः

ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੂਣ ਨੂੰ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ‘ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ’ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਪੱਕਾ ਅੰਨ ਪੱਕੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੋਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਦਾਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 43

भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्यदन्यत्कुरुते तिलैः । कृमिभूतः स विष्ठायां पितृभिः सह मज्जति

ਜੋ ਕੋਈ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਅਭਿਅੰਗਨ (ਤੇਲ ਮਲਿਸ਼) ਜਾਂ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀੜਾ ਬਣ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।

Verse 44

अपूपश्च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् । अविद्वान्प्रतिगृह्णाति भस्मीभवति काष्ठवत्

ਜੇ ਅਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪੂੜੇ, ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਘੋੜਾ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 45

हिरण्यमायु रत्नं च भूर्गौश्चाकर्षतस्तनुम् । अश्वश्चक्षुस्त्वचं वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

ਸੋਨਾ ਆਯੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਰਤਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ। ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਗਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੋੜਾ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ; ਵਸਤ੍ਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ; ਘੀ ਤੇਜ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਤਿਲ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 46

अग्निहोत्री तपस्वी च क्षणवान्क्रियते यदि । अग्निहोत्रं तपश्चैव सर्वं तद्धनिनो धनम्

ਜੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਤਪਸਵੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਧਨੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਤਪ—ਸਭ ਕੁਝ—ਮਾਨੋ ਉਸ ਧਨੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

सोमविक्रयणे विष्ठा भेषजे पूयशोणितम् । नष्टं देवलके दानं ह्यप्रतिष्ठं च वार्धुके

ਸੋਮ ਦਾ ਵੇਚਣਾ ਮਾਨੋ ਮੈਲ-ਮੂਤ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਦਵਾਈ ਦਾ ਵਪਾਰ ਪੂਅ ਤੇ ਲਹੂ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਵਲਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਦਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠ ਤੇ ਨਿਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

देवार्चनपरो विप्रो वित्तार्थी भुवनत्रये । असौ देवलकोनाम हव्यकव्येषु गर्हितः

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਨ ਲਈ ਕਰੇ, ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਦੇਵਲਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵ੍ਯ-ਕਵ੍ਯ ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ।

Verse 49

भ्रातुर्मृतस्यभायायां यो गच्छेत्कामपूर्वकम् । धर्मेणापि नियुक्तायां स ज्ञेयो दिधिषूपतिः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਜਾਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੋਗ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਨਿੰਦਿਤ ਪਤੀ ‘ਦਿਧਿਸ਼ੂਪਤਿ’ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 50

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ‘ਪਰਿਵੇੱਤਾ’ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ‘ਪਰਿਵਿੱਤੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

यो नरोऽन्यस्य वासांसि कूपोद्यानगृहाणि च । अदत्तान्युपयुंजानः स तत्पापतुरीयभाक्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਕੂਏਂ, ਬਾਗ਼ ਜਾਂ ਘਰ ਆਦਿ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 52

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे वृषल्या सह मोदते । दातुर्यद्दुष्कृतं किञ्चित्तत्सर्वं प्रतिपद्यते

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਕੁਚਾਲਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यां जीवेत न श्ववृत्त्या कथंचन

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ṛਤ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਵੀ; ਸਤਿਆਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਵੀ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਵਵ੍ਰਿੱਤੀ—ਕੁੱਤੇ ਵਰਗੀ ਪਰਾਧੀਨ ਸੇਵਾ—ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 54

भक्ष्यं नित्यमृतं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् । मृतं तु वृद्ध्याजीवित्वं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्

ਜੋ ਭੋਜਨ ਨਿੱਤ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਹ ṛਤ ਜਾਣੋ; ਜੋ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਜ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ-ਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 55

सत्यानृतं च वाणिज्यं तेन चैवोपजीव्यते । सेवा श्ववृत्तिराख्याता तस्मात्तां परिवर्जयेत

ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸਤਿਆਨ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦਾ ਮਿਲਾਪ—ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ਵਵ੍ਰਿੱਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 56

विप्रयोनिं समासाद्य संकरं परिवर्जयेत् । मानुष्यं दुर्लभं लोके ब्राह्मण्यमधिकं ततः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਕਰ (ਅਧਰਮਿਕ ਮਿਲਾਪ/ਪਤਨਕਾਰੀ ਸੰਗਤ) ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਰਲੱਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ ਹੈ।

Verse 57

एकशय्यासनं पक्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् । याजनाध्यापनं योनिस्तथा च सह भोजनम् । नवधा संकरः प्रोक्तो न कर्तव्योऽधमैः सह

ਇੱਕੋ ਖੱਟ ਜਾਂ ਆਸਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਇਕੱਠੇ ਪਕਾਉਣਾ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਅੰਨ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ, ਅਯੋਗਾਂ ਲਈ ਯਜ੍ਞ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਵਿਆਹੀ ਸੰਬੰਧ, ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸੰਕਰ ਦੇ ਨੌਂ ਭੇਦ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਨੀਚ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾ ਕਰਨੇ।

Verse 58

अजीवन्कर्मणा स्वेन विप्रः क्षात्त्रं समाश्रयेत् । वैश्यकर्माऽथवा कुर्याद्वार्षलं परिवर्जयेत्

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਧਰਮਕ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਨਾ ਚਲਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਯ-ਮਾਰਗ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੈਸ਼੍ਯ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਵੇ; ਪਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੀ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਸਦਾ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੇ।

Verse 59

कुसीदं कृषिवाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयं कृतम् । आपत्काले स्वयं कुर्वन्स्नानेन स्पृश्यते द्विजः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਸੂਦ (ਬਿਆਜ), ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪੱਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਦਵਿਜ਼ ਆਪ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

लब्धलाभः पितॄन्देवान्ब्रांह्मणांश्चैव तर्पयेत् । ते तृप्तास्तस्य तत्पापं शमयंति न संशयः

ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿਤ੍ਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

Verse 61

जलगोशकटारामयाञ्चावृद्धिवणिक्क्रियाः । अनूपं पर्वतो राजा दुर्भिक्षे जीविका स्मृताः

ਅਕਾਲ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਇਹ ਉਪਾਏ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕੰਮ (ਸਿੰਚਾਈ/ਪਾਣੀ ਢੋਣਾ), ਗੋ-ਸੇਵਾ, ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਢੁਆਈ, ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ, ਭਿੱਖ ਮੰਗਣਾ, ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਧਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ; ਅਤੇ ਦਲਦਲੀ ਦੇਸ, ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਸਣਾ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਜੀਊਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ।

Verse 62

असतोऽपि समादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति । धनं स्वामिनमात्मानं संतारयति दुस्तरात्

ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧੂ-ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਨ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਤਿ-ਦੁਸਤਾਰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

शूद्रे समगुणं दानं वैश्ये तद्द्विगुणं स्मृतम् । श्रोत्रिये तच्च साहस्रमनन्तं चाग्निहोत्रिके

ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦੋਹਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ (ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਫਲ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 64

ब्राह्मणातिक्रमो नास्ति नाचरेद्यो व्यवस्थितिम् । ज्वलंतमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ (ਉਚਿਤ ਪਾਤਰਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ) ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਸਮ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 65

विद्यातपोभ्यां हीनेन नैव ग्राह्यः प्रतिग्रहः । गृह्णन्प्रदातारमधो नयत्यात्मानमेव च

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਤੋਂ ਹੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰਨਾ) ਕਦੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਹ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 66

तस्माच्छ्रोत्रिय एवार्हो गुणवाञ्छीलवाञ्छुचिः । अव्यंगस्तत्र निर्दोषः पात्राणां परमं स्मृतम्

ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯੋਗ ਹੈ—ਗੁਣਵਾਨ, ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ; ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਦਾਗ਼-ਰਹਿਤ—ਉਹ ਦਾਨ-ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 67

कपालस्थं यथा तोयं श्वदृतौ च यथा पयः । दूषितं स्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम्

ਜਿਵੇਂ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਖਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੁੱਧ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 68

दत्तं पात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रतिग्रहः । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

ਜੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਅਯੋਗ ਪਾਤਰ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸੇ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦਿਨਚਰਿਆ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਗਧੇ ਨੂੰ ਖੁਆ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 69

वृत्तं तस्मात्तु संरक्षेद्वित्तमेति गतं पुनः । अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः

ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਨ ਤਾਂ ਗੁਆਚ ਕੇ ਵੀ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਮਨੁੱਖ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

प्रथमं तु गुरौ दानं दत्त्वा श्रेष्ठमनुक्रमात् । ततोऽन्येषां तु विप्राणां दद्यात्पात्रानुरूपतः

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਤਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 71

गुरौ च दत्तं यद्दानं दत्तं पात्रेषु मानवैः । निष्फलं तद्भवेत्प्रेत्य यात्युताधोगतिं प्रति

ਜੋ ਦਾਨ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਹੋਰ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧੋਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

अवमानं गुरोः कृत्वा कोपयित्वा तु दुर्मतिः । गुर्वमानहतो मूढो न शांतिमधि गच्छति

ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਮੂਰਖ ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ-ਅਵਮਾਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

Verse 73

गुरोरभावे तत्पुत्रं तद्भार्यां तत्सुतं विना । पुत्रं प्रपौत्रं दौहित्रं ह्यन्यं वा तत्कुलोद्भवम्

ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੇਵੋ—ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ (ਛੋਟੇ) ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਉਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਰ ਕੋਈ।

Verse 74

पंचयोजनमध्ये तु श्रूयते स्वगुरुर्यदा । तदा नातिक्रमेद्दानं दद्यात्पात्रेषु मानवः

ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਘ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਯੋਗ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਨਾਂ ਭੁੱਲੇ।

Verse 75

यतिश्चेत्प्रार्थयेल्लोभाद्दीयमानं प्रतिग्रहम् । न तस्य देयं विद्वद्भिर्न लोभः शस्यते यतेः

ਜੇ ਕੋਈ ਯਤੀ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਯਤੀ ਲਈ ਲੋਭ ਕਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਨਹੀਂ।

Verse 76

धनं प्राप्य यतिर्लोके मौनं ज्ञानं च नाभ्यसेत् । उपभोगं तु दानेन जीवितं ब्रह्मचर्यया

ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਯਤੀ ਮੌਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਲੇ।

Verse 77

कुले जन्म च दीक्षाभिर्ये गतास्ते नरोत्तमाः । सौभाग्यमाप्नुयाल्लोके नूनं रसविवर्जनात्

ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਸੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਦੀਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਸ-ਭੋਗ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ।

Verse 78

आयुष्मत्यः प्रजाः सर्वा भवन्त्यामिषवर्जनात्

ਮਾਸ-ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਸਭ ਸੰਤਾਨਾਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਦਿਰਘਾਯੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 79

चीरवल्कलधृक्त्यक्त्वा वस्त्राण्याभरणानि च । नागाधिपत्यं प्राप्नोति उपवासेन मानवः

ਛਾਲ ਅਤੇ ਚੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 80

क्रीडते सत्यवाक्येन स्वर्गे वै देवतैः सह । अहिंसया तथाऽरोग्यं दानात्कीर्तिमनुक्रमात्

ਸਤ੍ਯ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਅਰੋਗਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਕੀਰਤੀ—ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 81

द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चातिपुष्कलम् । दिव्यरूपमवाप्नोति देवशुश्रूषया नरः

ਦੁਵਿਜਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਪਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੁਰ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

अन्नदानाद्भवेत्तृप्तिः सर्वकामैरनुत्तमैः । दीपस्य तु प्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः

ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 83

तुष्टिर्भवेत्सर्वकालं प्रदानाद्गन्धमाल्ययोः । लवणस्य तु दातारस्तिलानां सर्पिषस्तथा । तेजस्विनोऽपि जायन्ते भोगिनश्चिरजीविनः

ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਲੂਣ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਭੋਗੀ ਅਤੇ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 84

सुचित्रवस्त्राभरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्ष्मवतीं मनोज्ञां भार्यामरालोपचितां लभेत्सः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਨਕਸ਼ੀਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸ਼ਯਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮਨੋਹਰ, ਘਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे पात्रापात्रविचारवर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਕਲਪ ਅਧੀਨ ‘ਪਾਤ੍ਰ-ਅਪਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।