Adhyaya 198

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महाप्रभासमुत्तमम् । जलप्रभासतो याम्ये यममार्गविघातकम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜਲਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਯਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

शृणु तस्यैव माहात्म्यं यथा जातं धरातले

ਹੁਣ ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 3

पूर्वं त्रेतायुगे देवि स्पर्शलिंगं तु तत्स्मृतम् । दिव्यं तेजोमयं नृणां स्पर्शनान्मुक्तिदायकम्

ਪੂਰਵ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ‘ਸਪਰਸ਼-ਲਿੰਗ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜੋਮਯ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਛੂਹ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

अथ काले च कस्मिंश्चिद्वज्रिणाच्छादितं प्रिये । इन्द्रेणागत्य वसुधां भयाक्रांतेन सुन्दरि

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 5

उष्मा तदुद्भवो देवि निर्गच्छन्नवरोधितः । दशकोटिप्रविस्तीर्णं ज्वालाग्रं लिंगरूपधृक्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤਾਪ ਅਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਲਾ-ਸ਼ਿਖਰ ਦਸ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

प्रभासक्षेत्रमास्थाय भित्त्वाऽविर्भावमास्थितम् । वज्रेण रुंधिते देवि भित्त्वा चैव वसुंधराम्

ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਭੇਦ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਫੁੱਟ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਗਿਆ।

Verse 7

धूमसंघैः समेतं तु व्यापयामास तज्जगत् । ततस्त्रैलोक्यमखिलं ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्

ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਘਣੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਵਿਹਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

ततः सुरगणाः सर्व ऋषयो वेदपारगाः । अस्तुवन्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः शशिशेखरम्

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਵੇਦੋਕਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਚੰਦਰ-ਸ਼ਿਖਰਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 9

संहरस्व सुरश्रेष्ठ तेजः स्वदहनात्मकम् त्रै । लोक्यं व्याकुलीभूतमेवं सर्वं चराचरम् । न यावत्प्रलयं याति तावद्रक्ष सुरेश्वर

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਆਪਣੀ ਉਹ ਦਹਕਦੀ ਤੇਜ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਆਪ ਹੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਸੰਹਾਰ ਲੈ। ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ—ਸਾਰਾ ਚਰ ਅਚਰ—ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ! ਪ੍ਰਲਯ ਵੱਲ ਦੌੜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।”

Verse 10

ईश्वर उवाच । एवमाभाषमाणेषु त्रिदिवेषु सुरेश्वरि । तत्तेजः पञ्चधाविष्टं व्याप्याशेषं जगत्त्रयम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਤੇਜ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਗਿਆ।”

Verse 11

पञ्चप्रभासरूपेण भित्त्वा तत्र वसुन्धराम् । येन मार्गेण निष्क्रान्तं तन्मार्गे च महन्महः

ਪੰਜ ਪ੍ਰਭਾਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਟਿਕ ਗਿਆ।

Verse 12

तत्र तैः स्थापितं द्वारं सुप्रदेशेऽश्मजं प्रिये । पिहितेऽथ च रंध्रेऽस्मिन्धूमो नाशमुपेयिवान्

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੁਚੰਗੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਛੇਦ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧੂੰਆ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 13

स्वस्थाश्चैवाभवंल्लोकास्तेजस्तत्रैव संस्थितम् । एवं मया प्रेरितास्ते लिंगं तत्र समादधुः

ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਤੇਜ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 14

तन्महस्तत्र देवेशि विश्राममकरोत्तदा । ततो महाप्रभासेति कीर्त्यते देवदानवैः

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਤਦ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸਭ ਇਸ ਨੂੰ “ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਸ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 15

यस्तं पूजयते भक्त्या लिंगं पुष्पैः पृथग्विधैः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਰਾ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

दृष्टेन तेन देवेशि मुच्यते पातकैर्नरः । लभते वाञ्छितान्कामान्मनसा चेप्सितान्प्रिये

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे शंसितव्रते । गोदानं विधिवत्तत्र देयं चैव द्विजन्मने

ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋ-ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 18

एवं कृत्वा महादेवि लभते जन्मनः फलम् । राजसूयाश्वमेधानां प्राप्नुयात्फलमूर्जितम्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਉਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਲਵਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 198

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चमप्रभासक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टानवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਭਾਗ ਅੰਦਰ ‘ਪੰਜਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।