Adhyaya 190
ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈਤ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ, ਮੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹਰੀ ਦੇ ਮੋਖਸ਼-ਦਾਤਾ ਰੂਪ ‘ਮੋਖਸ਼ਸਵਾਮੀ’ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਜਿਤਾਹਾਰ (ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ) ਰੱਖ ਕੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਰਤ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਅਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੋਟਿ-ਗੁਣ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੋਵਾਂਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्र मुक्तिप्रदं हरिम् । प्रभासान्नैरृते भागे नातिदूरे व्यवस्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
एकादश्यां जिताहारो यस्तं देवि प्रपूजयेत् । माघेमासे विशेषेण सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਜਿਤਾਹਾਰ (ਆਹਾਰ-ਨਿਯਮ) ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
यस्तत्रानशनं कुर्याद्व्रतं चान्द्रायणादिकम् । सोऽन्य तीर्थात्कोटिगुणं प्राप्नुयात्फलमीप्सितम्
ਜੋ ਉੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵਰਤ ਧਾਰੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 190
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये मोक्षस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, “ਮੋક્ષਸ੍ਵਾਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਨੱਬੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।