Adhyaya 183

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मिश्रतीर्थमनुत्तमम् । त्रिसंगमेति विख्यातं सौरं तीर्थमनुत्तमम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਅਤੁੱਲ ਮਿਸ਼੍ਰਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ—ਜੋ ਤ੍ਰਿਸੰਗਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਸੂਰਯ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦੁਤੀਯ।”

Verse 2

सरस्वती हिरण्या च समुद्रश्चैव भामिनि । त्रयाणां संगमो यत्र दुष्प्राप्यो दैवतैरपि

ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰੀ, ਉੱਥੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੈ—ਸਰਸਵਤੀ, ਹਿਰਣਿਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 3

सर्वेषां तत्र तीर्थानां प्रधानं तीर्थमुत्तमम् । सूर्यपर्वणि संप्राप्ते कुरुक्षेत्राद्विशिष्यते

ਉੱਥਲੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਯ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪర్వ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧ ਕਰ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

स्नानं दानं जपस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਜਪ—ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

मंकीश्वरान्महादेवि यावल्लिंगं कृतस्मरम् । एतस्मिन्नन्तरे देवि तीर्थानां दशकोटयः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਮੰਕੀਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤਸਮਰਾ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਤੱਕ—ਉਸ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 6

कृमिकीटपतंगाश्च श्वपचा वा नराधमाः । सोऽपि स्वर्गमवाप्नोति किं पुनर्भावितात्मवान्

ਉੱਥੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਪਤੰਗੇ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ—ਅਥਵਾ ਸ਼ਵਪਚ ਅਤੇ ਨਰਾਧਮ ਭੀ—ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਭਾਵਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧ ਕੇ!

Verse 7

तत्र पीतानि वस्त्राणि काञ्चनं सुरभिस्तथा । ब्राह्मणाय प्रदातव्या सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ਉੱਥੇ, ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੰਗੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 8

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा यस्तर्पयेत्पितॄन् । तर्पिताः पितरस्तेन यावच्चन्द्रार्कतारकम्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤਰਪਿਤ ਪਿਤਰ ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਜਿਤਨਾ ਸਮਾਂ ਟਿਕਦੇ ਹਨ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

एतत्त्रिसंगमं देवि महापातकनाशनम् । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु वैशाख्यां तु विशेषतः

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਹ ਤ੍ਰਿਸੰਗਮ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ।

Verse 10

वृषो त्सर्गो विशेषेण तत्र कार्यो नरोत्तमैः । सर्वपापविनाशाय पितॄणां प्रीतये प्रिये

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉੱਥੇ ਨਰੋਤਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਤ੍ਯਾਗ (ਬੈਲ ਦਾ ਦਾਨ/ਮੁਕਤੀ) ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ।

Verse 183

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये त्रिसंगममाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸ-ਕ੍ਸ਼ੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਤ੍ਰਿਸੰਗਮ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਤਿਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।