Adhyaya 182
ਅਧਿਆਇ 182 ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸੁਖਮ ਤੀਰਥ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅਰਕ-ਸਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ‘ਵਸੁਨੰਦਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਤ੍ਰਿਗਣ ਸਥਿਤ ਹਨ; ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮੀ ਭਗਤ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ‘ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ’ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੰਯਮੀਆਂ ਲਈ ਦੁਲਭ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ‘ਸ਼੍ਰੀਮੁਖ’ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਵਰ (ਚੀਰ/ਗੁਫਾ-ਮੁਖ) ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ततो मातृगणान्पश्येद्वसुनन्दादिनामतः । अर्क स्थलसमीपस्थान्दक्षिणे नातिदूरतः
ਤਦੋਂ ਅਰਕ-ਸਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੂਰ, ਵਸੁਨੰਦਾ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 2
आश्वयुक्छुक्लपक्षे तु नवम्यां नियतात्मवान् । यस्ताः पूजयते मातॄर्विधिना भावितात्मवान्
ਪਰ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਜਿਤੇੰਦ੍ਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
Verse 3
स समृद्धिमवाप्नोति दुरापामकृतात्मभिः । तत्रैव संस्थितं पश्येच्छ्रीमुखं विवरप्रियम्
ਉਹ ਐਸੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੰਯਮੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਵਰ-ਪ੍ਰਿਯ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮੁਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 4
तस्मिन्नेव दिने पूज्यं सिद्धिकामैर्नरैः सदा । एतत्पूर्वं मयाख्यातं तव विस्तरतः प्रिये
ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
Verse 5
तस्मिन्नेव दिने पूज्यं तीर्थयात्राप्रसंगतः
ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 182
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वसुनन्दामातृगणश्रीमुखविवर माहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਵਸੁਨੰਦਾ ਮਾਤ੍ਰਿਗਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮੁਖ-ਵਿਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਬਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।