Adhyaya 169
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ-ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਈਸ਼ਵਰ–ਦੇਵੀ ਸੰਵਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਿਗ੍ਵਿਭਾਗ ਅੰਦਰ, ਧਨੁ-ਪਰਿਮਾਣ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ‘ਵੈਵਸਵਤੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਵਕਾਮਦ—ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ‘ਦੇਵਖਾਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ-ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੰਚੋਪਚਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਘੋਰ-ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਤੋਤਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं वैवस्वतेश्वरम् । देव्या दक्षिणदिग्भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਤੀਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
वैवस्वतेन मनुना स्थापितं सर्वकामदम् । तत्समीपे देवखातं तिष्ठते तु महाद्भुतम्
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇਵਖਾਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਸਰੋਵਰ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।
Verse 3
स्नात्वा तत्र वरारोहे यस्तं पूजयते नरः । पञ्चोपचारैर्विधिना भक्तिप्रह्वो जितेन्द्रियः । जपेदघोरविधिना स्तोत्रं सिद्धिं स चाप्नुयात्
ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਜਿੱਤ ਕੇ—ਅਤੇ ਅਘੋਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 169
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वैवस्वतेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਵੈਵਸਵਤੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਉਨਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।