Adhyaya 164
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 164

Adhyaya 164

ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਓ; ‘ਪੰਜ ਧਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ’ ਸਥਿਤ ‘ਅਸ਼ਵਿਨੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖੇਤਰ ਮਹੌਸ਼ਧੀ ਵਰਗਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਰਲਭ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਫਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਦੋ ਲਿੰਗ ਉੱਥੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਯਮੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਭਗਤ ਉਸੇ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਭਕਤੀ, ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਿਆਂ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्मात्पूर्वेण संस्थितम् । महापापौघशमनं पूजितं सर्वकामदम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੋ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ—ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ, ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

अश्विनेश्वरनामानं धनुषां पंचके स्थितम् । सर्वरोगप्रशमनं दृष्टं सर्वार्थसाधकम्

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਵਿਨੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਧਨੁਸ਼ (ਧਨੁਸ਼-ਮਾਪ) ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਅਰਥ-ਕਾਮ ਨੂੰ ਸਾਧਦਾ ਹੈ।

Verse 3

ये केचिद्रोगिणो लोके तेषां तद्भेषजं महत् । माघमासे द्वितीयायां दर्शनं तस्य दुर्लभम्

ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਰੋਗੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਨ ਔਖਧੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੂਜ (ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ) ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 4

तस्मात्पश्येच्च तद्भक्त्या यदि श्रेयोऽभिकांक्षितम् । महापापौघशमनं पूजितं सर्वकामदम्

ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਚੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਆਕਾਂਖਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ। ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

इति लिङ्गद्वयं देवि सूर्यपुत्रप्रतिष्ठितम् । तस्मिन्नेव दिने पश्येत्संयतात्मा नरोत्तमः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਦੋ ਲਿੰਗ ਸੂਰਜਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਸੰਯਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਨਰੋਤਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਵੇ।

Verse 164

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽश्विनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਅਸ਼ਵਿਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ੧੬੪ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।