Adhyaya 160
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੈਵੰਤ ਰਾਜਭੱਟਾਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਰਜਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ਵਾਰੂੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨ; ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤ ਸਭ ਆਪਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਤਵਾਰ (ਰਵਿਵਾਰ) ਨੂੰ ਸਪਤਮੀ ਤਿਥੀ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਜਕ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ—ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਕੀ/ਲੌਕਿਕ ਮਨੋਰਥਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि राजभट्टारकं परम् । रैवन्तकं सूर्यपुत्रमश्वारूढं महाबलम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮ ਰਾਜ-ਭੱਟਾਰਕ—ਰੈਵੰਤਕ, ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਹੈ।
Verse 2
संस्थितं क्षेत्रमध्ये तु सावित्र्या नैरृते प्रिये । तं दृष्ट्वा मानवो देवि सर्वापद्भ्यो विमुच्यते
ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਵੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਆਪਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
रविवारेण सप्तम्यां यस्तं पूजयते नरः । तस्याऽन्वयेऽपि नो देवि दरिद्री जायते नरः
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਨਰ ਰਵਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਸਪਤਮੀ ਤਿਥੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
Verse 4
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तमेवाराधयेन्मनाक् । निर्विघ्नं क्षेत्रवासार्थं राजा वाऽश्वविवृद्धये
ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸੇ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ—ਤਾਂ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਲਈ ਘੋੜਿਆਂ (ਸੈਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ।
Verse 160
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रैवंतकराजभट्टारकमाहात्म्यवर्णनंनाम षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਥਮ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, “ਰੈਵੰਤਕ ਰਾਜ-ਭੱਟਾਰਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਸੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।