Adhyaya 159

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रत्नकुण्डमनुत्तमम् । रत्नेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां सप्तके स्थितम् । महापापोपशमनं विष्णुना निर्मितं स्वयम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਰਤਨੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਮਾਪ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਅਤੁੱਲ ਰਤਨਕੁੰਡ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ।

Verse 2

अष्टकोटीस्तु तीर्थानि भूद्योऽन्तरिक्षगाणि तु । समानीय तु कृष्णेन तत्र क्षिप्तानि भूरिशः

ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤਾਯਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕ ਦਿੱਤੇ।

Verse 3

गणानां कोटिरेका तु तत्कुण्डं रक्षति प्रिये । कलौ युगे तु संप्राप्ते दुष्प्राप्यमकृतात्मभिः

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਇਕ ਕਰੋੜ ਗਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਦੁਰਲਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

तत्र स्नात्वा महादेवि विधिदृष्टेन कर्मणा । प्राप्नुयादश्वमेधस्य फलं शतगुणोत्तरम्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

एकादश्यां विशेषेण पिंडं तत्र प्रदापयेत् । अक्षय्यां तृप्तिमायांति पितरस्तस्य भामिनि

ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ! ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਅਖੰਡ, ਅਕਸ਼ਯ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

कुर्याज्जागरणं तत्र एकादश्यां विधानतः । वाञ्छितं लभते देवि यदि श्रद्धा दृढा भवेत्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ। ਜੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

देयानि पीतवस्त्राणि तथा धेनुः पयस्विनी । तत्र विष्णुं समुद्दिश्य सम्यग्यात्राफलाप्तये

ਉੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 8

हेमकुण्डं कृते प्रोक्तं त्रेतायां रौप्यनामकम् । द्वापरे चक्रकुंडं तु रत्नकुंडं कलौ स्मृतम्

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੇਮਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੌਪ੍ਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਕੁੰਡ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਤਨਕੁੰਡ ਵਜੋਂ ਸਮਰਿਤ ਹੈ।

Verse 9

पातालवाहिनीगंगा स्रोतांसि तत्र भूरिशः । समानीतानि हरिणा तत्र तिष्ठंति भामिनि

ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ-ਵਾਹਿਨੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਹਰਿ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 10

तत्र स्नानेन देवेशि सर्वतीर्थाभिषेचनम्

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਅਭਿਸੇਚਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 159

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਉਨਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।