Adhyaya 158
ਅਧਿਆਇ 158 ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਯਾਤਰਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਨੂੰ ਅਨੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਨੁੱਖ-ਮਾਰ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਅਨੰਗੇਸ਼ਵਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਥਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵ-ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪ-ਮਲ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ—ਅਨੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗੀ ਆਕਰਸ਼ਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁર્ભਾਗ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਗ-ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ‘ਜਨਮ-ਸਾਫਲ੍ਯ’ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੀਰਥ-ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਸਦਾਚਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ੈਯਾ-ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਗਤ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अनंगेश्वरमुत्तमम् । रत्नेश्वरादग्रतःस्थं धनुषान्तरमास्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਧਨੁਸ਼-ਮਾਤ੍ਰ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਉੱਤਮ ਅਨੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 2
स्थापितं कामदेवेन तल्लिंगं विष्णुसूनुना । ज्ञात्वा तद्वैष्णवं स्थानं कलौ पातकनाशनम्
ਉਹ ਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਸੂਨੁ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ-ਸਵਰੂਪ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਲੀਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 3
तं दृष्ट्वा पूजयित्वा तु कामदेवसमो भवेत् । स्वर्गविद्याधरीणां च जायते चित्तमोहकः
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਦੇਵ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 4
तस्यान्वयेऽपि न भवेत्कुरूपो दुर्भगोऽपि वा
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਕੁਰੂਪ ਜਾਂ ਦੁਭਾਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 5
तत्रानंगत्रयोदश्यां व्रतेन वरवर्णिनि । विशेषाराधनं तत्र जन्मसाफल्यकारणम्
ਉੱਥੇ ਅਨੰਗ-ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਕੀਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਾਧਨਾ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Verse 6
शय्यादानं तु दातव्यं तत्र विप्राय शीलिने । विशेषाद्विष्णुभक्ताय सम्यग्यात्राफलं लभेत्
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਦਾਚਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਗਤ ਨੂੰ—ਸ਼ਯਿਆਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Verse 158
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्येऽनंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਅਨੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਅਠਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।