Adhyaya 156
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਤੀਰਥ-ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਧਨੁਸ਼-ਮਾਪ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ “ਵੈਨਤੇਯ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ ਲਈ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ; ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਮੂਹ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ-ਭੋਗ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਸਰਪ-ਜਨਿਤ ਵਿਸ਼ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਵ ਪੁੰਨ-ਲਾਭ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਵ ਲਿੰਗ-ਭਕਤੀ ਗਰੁੜ/ਵੈਸ਼ਣਵ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਤੀਰਥ-ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ—ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वैनतेयप्रतिष्ठितम् । रत्नेश्वरादुत्तरतो धनुषां त्रितये स्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼ ਮਾਪ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਉਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
वैनतेयश्च देवेशि ज्ञात्वा क्षेत्रं तु वैष्णवम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास सर्वपापप्रणाशनम्
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 3
यस्तं पूजयते भक्त्या पंचम्यां तु विधानतः । न विषं क्रमते तस्य सप्त जन्मानि सर्पजम्
ਜੋ ਕੋਈ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵਿਸ਼ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ।
Verse 4
पंचामृतेन संस्नाप्य पूजयित्वा विधानतः । प्राप्नुयात्सकलं पुण्यं मोदते दिवि देववत्
ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਮੂਹ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
Verse 156
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्ये गरुडेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਗਰੁਡੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ 156 ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।