Adhyaya 155
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 155

Adhyaya 155

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਤਨਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਅਪਰਿਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਈਸ਼ਵਰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਨਿਧਤਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ “ਸੁਦਰਸ਼ਨ” ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਛੱਤੀ ਧਨਵੰਤਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ‘ਨੀਚ’ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रत्नेश्वरमनुत्तमम् । तत्र तप्त्वा तपो देवि विष्णुना प्रभविष्णुना । स्थापितं तत्र तल्लिंगं सर्वकामप्रदं प्रिये

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਅਤੁੱਲ ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਪ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਵਿਸ਼ਣੁ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

रत्नकुंडे नरः स्नात्वा यस्तं पूजयते सदा । सर्वोपचारैर्भक्त्या स प्राप्नुयादीप्सितं फलम्

ਰਤਨਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਉਪਚਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अत्र कृत्वा तपो घोरं कृष्णेनामिततेजसा । प्राप्तं सुदर्शनं चक्रं सर्वदैत्यान्तकारकम्

ਇੱਥੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 4

एतत्स्थानं महादेवि सदा प्रियतरं मम । वसामि तत्र देवेशि प्रलयेऽपि न संत्यजे

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।

Verse 5

स्मृतं तद्वैष्णवं क्षेत्रं नाम्ना देवि सुदर्शनम् । धन्वंतराणि षट्त्रिंशत्समंतात्परिमण्डलम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਛੱਤੀ ਧਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਗੋਲ ਪਰਿਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੈ।

Verse 6

एतदन्तरमासाद्य ये केचित्प्राणिनोऽधमाः । मृताः कालवशाद्देवि ते यास्यंति परं पदम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਕੇਵਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 7

कांचनं तत्र गरुडं पीतानि वसनानि च । विष्णुमुद्दिश्य यो दद्यात्स तु यात्राफलं लभेत्

ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 155

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचपंचाशदु त्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ੧੫੫ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।