Adhyaya 154
ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿਰਣ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਾਯਵ੍ਯ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼’ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਪਾਪ-ਵਿਮੋਚਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ/ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ‘ਆਦਿ-ਲਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੁਚਿ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਅਣਉਚਿਤ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ) ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਜੋ ਯਥਾਸਕਤੀ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦੌਰਭਾਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ‘ਸਾਰ ਦਾ ਵੀ ਸਾਰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापविमोचनम् । हिरण्येश्वरवायव्ये धनुषां त्रितये स्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਪ-ਵਿਮੋਚਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ, ਜੋ ਹਿਰਣ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਾਯਵ੍ਯ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ) ਪਾਸੇ ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि । आद्यं लिंगं महादेवि गायत्र्या संप्रतिष्ठितम्
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਲਿੰਗ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ, ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਿ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 3
तल्लिंगं समनुप्राप्य गायत्रीं जपते तु यः । ब्राह्मणस्तु शुचिर्भूत्वा मुच्यते दुष्प्रतिग्रहात्
ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਕੁਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 4
ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु दंपती यस्तु भोजयेत् । परिधाप्य यथाशक्त्या दौर्भाग्यैर्मुच्यते नरः
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਪਹਿਨਾਵੇ, ਉਹ ਨਰ ਦੁર્ભਾਗ੍ਯ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 5
गंधपुष्पोपहारैश्च पौर्णमास्यां तु योऽर्चयेत् । ब्राह्मण्यं जायते तस्य सप्त जन्मानि सुंदरि
ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਦਾ ਪਦ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 6
इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । ब्रह्मकुण्डप्रसादेन सारात्सारतरं प्रिये
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਸਾਰ ਹੈ।
Verse 154
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਗਾਇਤ੍ਰੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਇਕ ਸੌ ਚੌਵੰਜਾ (154ਵਾਂ) ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।