Adhyaya 150
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ‘ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮਕ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ-ਪਰਿਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਨਿਯਤ ਵਿਧੀ-ਕ੍ਰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ। ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅਗੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਨਮ-ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਆਨੰਦ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो ब्रह्मेश्वरं गच्छेत्तस्य दक्षिणतः स्थितम् । ब्रह्मणा स्थापितं पूर्वं ब्रह्मकुण्डसमीपतः । त्रिषु लोकेषु विख्यातं रक्ष्यमाणं गणैर्मम
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 2
तत्र स्नात्वा चतुर्दश्याममावास्यां विशेषतः । श्राद्धं च विधिवत्कृत्वा ब्रह्मेशं पूजयेत्ततः
ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ—ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ (ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
Verse 3
विप्रेभ्यः कांचनं दद्यात्प्रीतये शंकरस्य च
ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰੇ।
Verse 4
एवं कृत्वा नरो देवि लभते जन्मनः फलम् । विपुलां कीर्तिमायाति मोदते ब्रह्मणा प्रिये
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
Verse 150
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुंडमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशदु त्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ‘ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।