Adhyaya 149
ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭੈਰਵੇਸ਼ਵਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪ ਹਨ—ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਤੁਰਵਕਤ੍ਰ ਸਰੂਪ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਮਹਾਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੰਚੋਪਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਾਸਕ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ‘ਤਾਰਯੇਤ’—ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਮਾਨ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਚਤੁਰਵਕਤ੍ਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मकुण्डस्य ईशाने स्थितं पापप्रणाशनम् । चतुर्वक्त्रं महादेवं संस्थितं तीर्थरक्षणे
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਭੈਰਵੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਓ—ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ।
Verse 2
तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यस्तं पूजयते नरः । पंचोपचारविधिना भक्तियुक्तो यतेन्द्रियः
ਉਥੇ ਮਹਾਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜੋਪਚਾਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਯਤ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
कुलानि यान्यतीतानि भविष्याणि च यानि वै । तारयेत्स नरो देवि नात्र कार्या विचारणा
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਤਾਰਣ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
Verse 4
न चात्र संभवस्तस्य विनाशो नैव जायते । विमानैश्चरते नित्यं दिवाकरसमप्रभैः
ਉਸ ਲਈ ਉਥੇ ਕਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 5
स्त्रीसहस्रैर्वृतो नित्यं क्रीडते देवव द्दिवि
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 6
एतल्लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं महाप्रभम् । दृष्ट्वापि तद्विमुच्येत सर्वपापैस्तु मानवः
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵੀ ਚਤੁਰਮੁਖ ਲਿੰਗ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।