Adhyaya 147

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ब्रह्मकुण्डमनुत्तमम् । तस्यैव नैरृते भागे ब्रह्मणा निर्मितं पुरा

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਅਤੁੱਲ ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ (ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ) ਰਚਿਆ ਸੀ।

Verse 2

यदा तु ऋक्षराजेन सोमनाथः प्रति ष्ठितः । तदा ब्रह्मादयो देवाः सर्वे तत्र समागताः । प्रतिष्ठार्थं हि देवस्य शशांकेन निमन्त्रिताः

ਜਦੋਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ—ਚੰਦਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਸੱਦੇ ਹੋਏ।

Verse 3

अथाऽब्रवीन्निशानाथो ब्रह्माणं विनयान्वितः

ਤਦ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 4

कृतं भवद्भिर्जानाति स्थापनं वै यथा जनः । तथा कुरु सुरश्रेष्ठ चिह्नमात्मसमुद्भवम्

‘ਲੋਕ ਜਾਣਣ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਚੋ।’

Verse 5

एवं श्रुत्वा तदा ब्रह्मा ध्यानं कृत्वा तु निश्चलम् । आह्वयत्सर्वतीर्थानि पुष्करादीनि सर्वशः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 6

स्वर्गे वै यानि तीर्थानि तथैव च रसातले । तपःसामर्थ्ययोगेन ब्रह्मणाऽकर्षितानि च । अतस्तस्यैव नाम्ना तु ब्रह्मकुण्डं तु गीयते

ਸਵਰਗ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸਾਤਲ ਦੇ ਭੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਤਪ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ‘ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ’ ਉਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 7

गणानां च सहस्रैस्तु चतुर्दशभिरीक्ष्यते । अतश्चाभक्तियुक्तानां दुष्प्राप्यं तीर्थमुत्तमम्

ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 8

अथाब्रवीत्सर्वदेवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

ਤਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 9

अत्र कुण्डे नरः स्नात्वा यः पितॄंस्तर्पयिष्यति । अग्निष्टोमफलं सव लप्स्यते स च मानवः । तत्प्रसादात्स्वर्गलोके विमानेन चरिष्यति

ਇਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਮਾਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵਿਹਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

गोदानं चाश्वदानं च तथा स्वर्णकमण्डलुम् । दद्याद्विप्राय विदुषे सर्वपापापनुत्तये

ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੋਦਾਨ, ਅਸ਼੍ਵਦਾਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮੰਡਲੁ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 11

पौर्णमास्यां महादेवि तथा च प्रतिपद्दिने । सर्वपापविनाशार्थं तत्र स्नाति सरस्वती

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸਰਸਵਤੀ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 12

सिद्धं रसायनं देवि तत्र वै ह्युदकं प्रिये । नानावर्णसमायुक्तमुपदेशेन सिद्ध्यति

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉੱਥੇ ਦਾ ਜਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿੱਧ ਰਸਾਇਣ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 13

दारिद्र्यदुःखरुक्छोकान्मानवः सेवते कथम् । ब्रह्मकुण्डमनुप्राप्य कल्पवृक्षमिवापरम्

ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ—ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼—ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਸਹੇ?

Verse 14

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि ब्रह्मकुण्डमहोदयम् । सर्वप्राणिहितार्थाय विस्तराद्वद मे प्रभो

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਨ, ਬ੍ਰਹ್ಮਕੁੰਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਟਾਵੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਓ।

Verse 15

ब्रह्मकुंडस्य माहात्म्यं श्रोतुं मे कौतुकं महत् । लोकानां दुःखनाशाय दारिद्यक्षयहेतवे

ਬ੍ਰਹ್ಮਕੁੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ।

Verse 16

भगवन्मानुषाः सर्वे दुःखशोकनिपीडिताः । भ्रमंति सकलं जन्म रसायनविमोहिताः

ਹੇ ਭਗਵਨ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ; ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 17

तेषां हिताय मे ब्रूहि निर्वाणं रसमुत्तमम् । आदाविह शरीरं तु अक्षय्यं तु यथा भवेत्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਸ ਦੱਸੋ ਜੋ ਨਿਰਵਾਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਾਊ ਤੇ ਅਖੰਡ ਬਣ ਸਕੇ।

Verse 18

अष्टसिद्धिसमा युक्तं सर्वविद्यासमन्वितम् । कामरूपं क्रियायुक्तं सर्वव्याधिविवर्जितम्

ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਰੂਪੇ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ; ਇੱਛਿਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਜੋਗਾ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ—ਹਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 19

ततस्तु परमं देव निर्वाणं येन वै लभेत् । मानवः कृतकृत्यश्च जायते च यथा प्रभो

ਫਿਰ, ਹੇ ਪਰਮ ਦੇਵ! ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਪਰਮ ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ‘ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ’ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

Verse 20

तथा कथय मे देव दयां कृत्वा जगत्प्रभो । निर्वाणपरमं कल्पं सर्वभ्रांतिविवर्जितम् । प्रसिद्धं सुखदं दिव्यं समा चक्ष्व महेश्वर

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵ! ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਜਗਤ-ਪ੍ਰਭੂ—ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਧਾਨ ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਮ ਫਲ ਨਿਰਵਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਓ।

Verse 21

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि लोकानां हितकारिणि । मर्त्यलोके महादेवि तीर्थं तीर्थवरं शुभम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ—ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ।”

Verse 22

प्रभासं परमं ख्यातं तच्च द्वादशयोजनम् । तत्र सोमेश्वरो देवस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇਵ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ।

Verse 23

तस्य पूर्वे समाख्यातः श्रीकृष्णो दैत्यसूदनः । चण्डिका योगिनी तत्र सखीभिः परिवारिता

ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਰਾਜਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਯੋਗਿਨੀ ਚੰਡਿਕਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀ-ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 24

ततः पूर्वे दिशां भागे चतुर्वक्त्रेण निर्मितम् । तीर्थात्तीर्थं वरं दिव्यं सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

ਫਿਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਦਿਵ੍ਯ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਯ।

Verse 25

सेवितं सर्वदेवैस्तु सिद्धैः साध्यैर्ग्रहैस्तथा । अप्सरोमुनिभिर्दिव्यैर्यक्षैश्च पन्नगैः सदा

ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹੈ—ਸਿੱਧਾਂ, ਸਾਧਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੀ ਨਿੱਤ।

Verse 26

सिद्ध्यर्थं सर्वकामार्थं दिव्यभोगावहं शुभम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं ब्रह्मणा निर्मितं यतः

ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਤੇ ਸਭ ਉਚਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ, ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਗਲਮਯ ਸਥਾਨ ‘ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ।

Verse 27

तस्य वायव्यकोणे तु हिर ण्येशः स्वयं स्थितः । तमाराध्य महादेवं हिरण्येश्वरमुत्तमम्

ਉਸ ਦੇ ਵਾਯਵ੍ਯ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ੍ਯੇਸ਼ਾ ਆਪ ਹੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਦੇਵ—ਸਰਵੋਤਮ ਹਿਰਣ੍ਯੇਸ਼ਵਰ—ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ (ਭਕਤ ਮਨੋਰਥ-ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 28

महामन्त्रं जपेत्क्षिप्रं दशांशं होमयेत्सुधीः । होमेन सिद्ध्यते मन्त्रः सत्यं सत्यं वरानने

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ! ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਜਲਦੀ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਭਾਗ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਅਰਪੇ। ਹੋਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਸੱਚ, ਸੱਚ।

Verse 29

तस्योत्तरे तु दिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितः । चतुर्वक्त्रो महादेवि क्षेत्रपो लिंगरूपधृक्

ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰਪਾਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।

Verse 30

तत्स्थानं रक्षते देवि लिंगरूपेण शंकरः । तमाराध्य प्रयत्नेन ततः कुण्डं समाश्रयेत्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕੁੰਡ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 31

सर्वैश्वर्यमयं देवि नानावर्णविचित्रितम् । कुण्डस्यास्येशदिग्भागे भैरवेश्वरमुत्तमम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਕੁੰਡ ਸਭ ਐਸ਼ਵਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਪਾਸੇ ਉੱਤਮ ਭੈਰਵੇਸ਼ਵਰ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।

Verse 32

दुर्गन्धा भासुरा देवि वहते रसरूपिणी । तस्या रसेन संयुक्तं पृथग्वर्णं हि कर्बुरम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉੱਥੇ ਰਸ-ਰੂਪ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੁਰਗੰਧ ਵਾਲੀ ਵੀ। ਉਸ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਕਾਬਰੁ (ਚਿਤਰਲਾ) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ।

Verse 33

मेघवर्णं महादिव्यं राजतं च पुनः शुभम् । कपिलं दुग्धवर्णं च कर्पूराभं सुशोभनम्

ਇਹ ਕਦੇ ਬੱਦਲ-ਵਰਨ, ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਮੰਗਲਮਯ। ਕਦੇ ਕਪਿਲ (ਤਾਂਬੇਲਾ), ਕਦੇ ਦੁੱਧ-ਵਰਨ, ਕਦੇ ਕਪੂਰ ਸਮਾਨ—ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ।

Verse 34

कदा कस्तूरिकाभासं कुंकुमच्छविकावहम् । सौगन्धं चंदनोपेतं कदाचिद्रौधि रोदकम्

ਕਦੇ ਇਹ ਕਸਤੂਰੀ ਵਰਗਾ ਭਾਸਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕੁੰਕੁਮ ਦੀ ਛਟਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਗੰਧਿਤ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਅਤੇ ਕਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

एते रसाश्च विविधा दृश्यंते तत्र सर्वदा । यस्य तुष्टो महादेवः सिद्ध्यते तस्य तत्क्षणात्

ਉਥੇ ਇਹ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਸ ਸਦਾ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜ ਉਸੇ ਛਿਨ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

रजतं क्षिप्यते तत्र सुवर्ण मिव जायते । प्रत्यक्षमेव तत्रैव रसायनमनुत्तमम्

ਉਥੇ ਜੇ ਚਾਂਦੀ ਸੁੱਟੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਨੁੱਤਮ ਰਸਾਯਨ (ਅਲਕਮੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।

Verse 37

पश्यंति मानवा देवि कौतुकं तत्क्षणाद्भृशम् । रसं हि परमं दिव्यं तत्रस्थं च कलौ युगे

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਉਸੇ ਛਿਨ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

सिद्धं सिद्धरसं पुंसां व्याधीनां क्षयकारकम् । हेमबीजमयं दिव्यं ब्रह्मकुण्डोद्भवं महत्

ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ‘ਸਿੱਧ-ਰਸ’ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੀਜ-ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਮਹਾਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 39

इदानीं ते प्रवक्ष्यामि मनुष्याणां हिताय वै । दारिद्र्यं क्षयमाप्नोति तत्क्षणाच्च यशस्विनि

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਹੇ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਖ਼ਸ਼ਣ ਯਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

आदावेव प्रकुर्वन्ति ताम्रकुम्भं दृढं शुभम् । तीर्थोदकं क्षिपेत्तत्र पत्रैस्ताम्रस्तथा युतम्

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਘੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪਾਓ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪੱਤਰ/ਪਲੇਟਾਂ ਵੀ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।

Verse 41

निक्षिप्य भूमौ तत्कुम्भं ज्वालयेदनलं ततः । चुह्लीरूपेण षण्मासं पाचयेत्तं शनैःशनैः

ਉਸ ਘੜੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਫਿਰ ਅੱਗ ਜਲਾਓ। ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਪਾਓ।

Verse 42

पश्चादुद्धृत्य तं कुम्भं पुनरेव जलं क्षिपेत् । मासमेकं पुनः कुर्यान्मासमेकं पुनर्भृशम्

ਫਿਰ ਉਸ ਘੜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਪਾਓ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਇਹੀ ਕਰਮ ਦੁਹਰਾਓ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕਰੋ।

Verse 43

ततः सर्वाणि खण्डानि एकीकृत्य प्रयत्नतः । पुनरेवोदकेनैव प्लाव्य चावर्तयेत्पुनः

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਜਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਗੋ ਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਘੁਮਾਵੇ ਤੇ ਮਥੇ।

Verse 44

कांचनं जायते तत्र यदि तुष्टो महेश्वरः

ਉੱਥੇ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 45

सिद्धिं शरीरजां देवि यदीच्छेन्मानवोत्तमः । स स्नानमादितः कृत्वा संवत्सरत्रयं पुनः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇਹ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਉਹੀ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ।

Verse 46

मौनेन नियमेनैव महामंत्रजपान्वितः । पूजयेच्च हिरण्येशं क्षेत्रपालं प्रयत्नतः

ਮੌਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਮੰਤਰ ਦੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਿਰਣ੍ਯੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੇ।

Verse 47

पंचोपचारसंयुक्तं ध्यानधारणसंयुतम् । तीर्थोदकेन पाकं वै पेयं तद्वदुदुम्बरे

ਪੰਜ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਧਾਰਣਾ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰਥ-ਜਲ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਕ ਤਿਆਰ ਕਰੇ ਤੇ ਪੀਵੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਵੀ ਕਰੇ।

Verse 48

एवं वर्षत्रयेणैव दिव्यदेहः प्रजायते । तेजस्वी वलवान्प्राज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਤੇਜਸਵੀ, ਬਲਵਾਨ, ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਅਤੇ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 49

जीवेद्वर्षेशतान्येव त्रीणि दुःखविवर्जितः । वर्षत्रयमविच्छिन्नं यस्तत्र स्नानमाचरेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਵਿਚ্ছਿੰਨ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਹਿਤ।

Verse 50

वागीश्वरीं जपेन्नित्यं पूजाहोमसमन्वितः । तस्य प्रवर्तते वाणी सिद्धिः सारस्वती भवेत्

ਜੋ ਨਿੱਤ ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਣੀ ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ-ਸਮਾਨ ਸਿੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 51

संस्कृतं प्राकृतं चैवापभ्रंशं भूतभाषितम् । गांगस्रोतःप्रवाहेण उद्गिरेद्गिरमात्मवान् । अश्रान्तां च वरारोहे ह्यविच्छिन्नां च संततम्

ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਬੋਲ ਉਚਾਰੇਗਾ—ਗੰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਂਗ ਉਫ਼ਾਨੀ; ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀਏ, ਅਥਕ, ਅਵਿਚ্ছਿੰਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਿਰੰਤਰ।

Verse 52

वदेद्वादिसहस्रैस्तु न श्रमस्तस्य जायते । तीर्थस्यास्य प्रभावेण सर्वशास्त्रविशारदाः

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

पंडिता गर्विताः सर्वे तर्कशास्त्रविशारदाः । आगच्छन्ति समं तात विद्ययोद्धतकन्धराः । न शक्नुवंति ते वक्तुं द्रष्टुं वक्त्रमपि प्रिये

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਹੰਕਾਰੀ ਪੰਡਿਤ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖੜਾ ਤੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 54

वादिनां च सहस्राणि भनक्त्येवं निरीक्षणात्

ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

उद्वाहयति शास्त्राणि विबुद्धार्थानि सत्वरम् । विमलं पाञ्चरात्रं च वैष्णवं शैवमेव च

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਧ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਵਿਮਲ ਉਪਦੇਸ਼, ਪਾਞਚਰਾਤ੍ਰ ਪਰੰਪਰਾ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ।

Verse 56

इतिहासपुराणं च भूततंत्रं च गारुडम् । भैरवं च महातंत्रं कुलमार्गं द्विधा प्रिये

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ, ਭੂਤ-ਤੰਤਰ, ਗਾਰੁਡ ਉਪਦੇਸ਼, ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਤੰਤਰ, ਅਤੇ ਕੌਲ ਮਾਰਗ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਵਿਭਾਜਨਾ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 57

रथप्रवरवेगेन वाणी चास्खलिता भवेत् । नश्यंति वादिनः सर्वे गरुडस्येव पन्नगाः

ਉਸ ਦੀ ਵਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਦੀ ਗਤੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦੀ; ਸਾਰੇ ਵਾਦੀ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 58

न दारिद्र्यं न रोगश्च न दुःखं मानसं पुनः । राजमान्यो महामानी भवेद्ब्रह्मप्रसादतः

ਨਾ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ, ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਦਾ ਦੁੱਖ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਾਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 59

उत्साहबलसंयुक्तो देववज्जीवते सुधीः । दाता भोक्ता च वाग्ग्मी च तीर्थस्यास्य प्रसादतः

ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਤਾ, ਭੋਗਤਾ ਅਤੇ ਵਾਕਚਾਤੁਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

तैलाभ्यक्तस्य यत्तेजो जायते मनुजेषु च । स्नातमात्रे तथा तेजस्तीर्थस्यैव प्रसादतः

ਤੇਲ ਮਲਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੇਜ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਤੇਜ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ—ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 61

यत्पापं कुरुते जंतुः पैशुन्यं च कृतघ्नताम् । मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं पारदारिकम् । तत्सर्वं विलयं याति कुंडस्नानरतस्य च

ਜੀਵ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚੁਗਲੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ, ਮਿੱਤਰ-ਦ੍ਰੋਹ, ਅਤੇ ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀਗਮਨ ਦਾ ਪਾਪ—ਕੁੰਡ-ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

मुशलं लङ्घयेद् यस्तु यो गास्त्यजति वै द्विजः । तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डस्य दर्शनात्

ਜੋ ਦਵਿਜ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰਯਾਦਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਪਾਪ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 63

पृथिव्यां यानि तीर्थानि दैवतानि तथा पुनः । पूजितानि च सर्वाणि कुण्डस्नानप्रभावतः

ਇਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਭੀ, ਮਾਨੋ ਸਭ ਪੂਜੇ ਹੋਏ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 64

सप्तजन्मार्जितं पापं दर्शनात्क्षयमाव्रजेत्

ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

यत्पापं गुरुगोघ्ने च परस्वहरणेषु च । तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डनिषेवणात्

ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪਾਪ ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡ ਦੀ ਭਕਤੀਭਾਵ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

प्रदक्षिणं च यः कुर्यात्स्नात्वा कुण्डस्य नामतः । संख्यया पंचदश वै शृणु तस्यापि यत्फलम्

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕੁੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ—ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਵਾਰ—ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਸੁਣੋ।

Verse 67

प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा । सप्तपातालसहिता तीर्थकोटिभिरावृता

ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ—ਮਾਨੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 68

आहारमात्रं यो दद्यात्तत्र वेदविदां वरे । लक्षभोज्यं कृतं तेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ਹੇ ਵੇਦ-ਵਿਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਅਹਾਰ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭਾਗ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 69

ब्रह्मेश्वरं च संपूज्य हिरण्येश्वरमुत्तमम् । क्षेत्रपालं चतुर्वक्त्रं पूजयेच्चिन्तितं लभेत्

ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹਿਰਣ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੀ ਭੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਤਦ ਉਹ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

एकविंशत्कुलै र्युक्तः सर्वपापविवर्जितः । ब्रह्मलोकं स वै याति नात्र कार्या विचारणा

ਇੱਕੀ ਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 71

विरंचिकुण्डे स्नात्वा वा यो जपेद्वेदमातरम् । लक्षजाप्यविधानेन स मुक्तः पातकैर्भवेत्

ਜਾਂ ਵਿਰੰਚਿਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੇਦਮਾਤਾ ਦਾ ਜਪ ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਪ-ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

स एव पुण्यकर्त्ता च स एव पुरुषोत्तमः । यात्रा तत्र कृता येन ब्रह्मकुण्डे वरानने

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ! ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁੰਨ-ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਹੈ।

Verse 73

अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । ब्रह्मकुण्डं समाश्रित्य ब्रह्मदेवमुपासते

ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਉਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵ-ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 74

तावद्गर्जंति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । यावद्ब्रह्मेश्वरं तीर्थं न पश्यन्ति नराः प्रिये

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲ-ਅਚਲ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੱਜਣਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 75

ब्रह्मकुण्डे च पानीयं ये पिबन्ति नराः सकृत् । न तेषां संक्रमेत्पापं वाचिकं मानसं तनौ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹ्मਕੁੰਡ ਦਾ ਜਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 76

ब्रह्मांडोत्तरमध्ये तु यानि तीर्थानि संति वै । तेषां पुण्यमवाप्नोति ब्रह्मकुण्डे प्रदक्षिणात्

ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਅਤੇ ਮੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪੁੰਨ ਬ੍ਰਹ্মਕੁੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 77

याज्ञवल्क्यो महात्मा च परब्रह्मस्वरूपवान् । सोऽपि कुंडं न मुंचेत निकुं भस्तु गणस्तथा

ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਵੀ ਇਸ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਨਿਕੁੰਭ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ)।

Verse 78

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं ब्रह्मकुण्डजम् । तव स्नेहेन देवेशि किमन्यत्परिपृच्छसि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹ્મਕੁੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?

Verse 79

य इदं शृणुयान्मर्त्यः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्ब्रह्मलोकं च गच्छति

ਜੋ ਮਰਤਭੋਗੀ ਇਹ ਕਥਾ ਯਥਾਵਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।