Adhyaya 145
ਅਧਿਆਇ 145 ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨੇਸ਼ (ਗਣੇਸ਼) ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰੂਪ ‘ਗਜਕੁੰਭੋਦਰ’ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਮਹਾਤਮ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਗ੍ਰਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹਾਥੀ-ਸਮਾਨ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਘਨ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਰਕਰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵ। ਅੱਗੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸੰਯਮੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਯਾਤਰੀ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮਿਕ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਸਿਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਗਜਕੁੰਭੋਦਰ-ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਅਧਿਆਇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं पश्येद्विघ्नेशं पापनाशनम् । गजकुंभोदरं नाम सर्वसिद्धिप्रदायकम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਾਪਨਾਸਕ ਵਿਘਨੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਗਜਕੁੰਭੋਦਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 2
तत्र कुंडे नरः स्नात्वा चतुर्थ्यां प्रयतात्मवान् । पूजयेद्यस्तु तं भक्त्या विघ्नेशस्तस्य तुष्यति
ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਭਗਤ ਤੋਂ ਵਿਘਨੇਸ਼ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 145
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गजकुंभोदरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चचत्वा रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ, ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, “ਗਜਕੁੰਭੋਦਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।