Adhyaya 140

Verse 1

ततो गच्छेन्महादेवि नदीं चित्रपथां ततः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थां चित्रादित्यस्य मध्यतः

ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚਿਤ੍ਰਪਥਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਚਿਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 2

यदा च चित्रः संनीतो यमदूतैः सुरप्रिये । सशरीरो महाप्राज्ञो यमादेशपरायणैः

ਅਤੇ ਜਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵਪ੍ਰਿਯੇ, ਚਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ—ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਪਰਾਇਣ—ਲੈ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਪੁਰਖ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਹੀ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 3

एवं ज्ञात्वा तु तत्रस्था भगिनी तस्य दुःखिता । चित्रा नदी ततो भूत्वा स्वसा तस्य महात्मनः

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਖੜੀ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਭੈਣ ਹੋ ਕੇ ‘ਚਿਤ੍ਰਾ’ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ।

Verse 4

प्रविष्टा सागरे देवि अन्वेषन्ती च बांधवम् । ततश्चित्रपथानाम तस्याश्चक्रुर्द्विजातयः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਧਵ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਚਿਤ੍ਰਪਥਾ’ ਰੱਖਿਆ।

Verse 5

एवं तत्र समुत्पन्ना सा नदी वरवर्णिनि

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਨਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 6

तस्यां स्नात्वा नरो यस्तु चित्रादित्यं प्रपश्यति । स याति परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ (ਨਦੀ) ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਚਿਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਦਿਵਾਕਰ ਦੇਵ (ਸੂਰਜ) ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 7

अस्मिन्कलियुगे देवि अंतर्धानं गता नदी । प्रावृट्काले च दृश्येत दुर्लभं तत्र दर्शनम्

ਇਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਦੀ ਅੰਤರ್ಧਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਦ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 8

स्नानं दानं विशेषेण सर्वपातकनाशनम्

ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 9

भुक्तो वाप्यथवाऽभुक्तो रात्रौ वा यदि वा दिवा । पर्वकालेऽथवाऽकाले पवित्रोऽप्यथवाऽशुचिः

ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ; ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ; ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—

Verse 10

यदैव दृश्यते तत्र नदी चित्रपथा प्रिये । प्रमाणं दर्शनं तस्या न कालस्तत्र कारणम्

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਚਿਤ੍ਰਾਪਥਾ ਨਦੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਉਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਮਾਂ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 11

दृष्ट्वा नदीं महादेवि पितरः स्वर्गसंस्थिताः । गायंति तत्र सामानि नृत्यन्ति च हसंति च

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਨਦੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰ ਉੱਥੇ ਸਾਮਨ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ; ਨੱਚਦੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਵੀ ਹਨ।

Verse 12

अस्माकं वंशजः कश्चिच्छ्राद्धमत्र करिष्यति । यावत्कल्पं तथाऽस्माकं प्रीतिमुत्पादयिष्यति

‘ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੰਸ਼ਜ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਚਿਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇਗਾ।’

Verse 13

एवं ज्ञात्वा नरस्तत्र स्नानं श्राद्धं च कारयेत् । सर्वपापविनाशार्थं पितॄणां प्रीतये तथा

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਵੀ।

Verse 14

इत्येतत्कथितं देवि यथा चित्रपथा नदी । प्रभासक्षेत्रमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚਿਤ੍ਰਪਥਾ ਨਦੀ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਕੇ ਵੱਸ ਗਈ।

Verse 140

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ, “ਚਿਤ੍ਰਪਥਾ ਨਦੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ੧੪੦ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।