Adhyaya 139

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे व्रह्मकुण्डसमीपतः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚਿਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ…

Verse 2

महाप्रभावो देवेशि सर्वदारिद्र्यनाशनः । मित्रो नाम पुरा देवि धर्मात्माऽभूद्धरातले । कायस्थः सर्वभूतानां नित्यं भूतहिते रतः

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ! ਇਹ ਤੀਰਥ/ਦੇਵਤਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਾਇਸਥ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 3

तस्यापत्यद्वयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । पुत्रः परमतेजस्वी चित्रोनाम वरानने

ਉਸ ਤੋਂ ਰਿਤੁ-ਕਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਸੰਤਾਨਾਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਰ ਸੀ।

Verse 4

तथा चित्राऽभवत्कन्या रूपाढ्या शीलमंडना

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਧੀ ਜਨਮੀ—ਚਿਤ੍ਰਾ—ਜੋ ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 5

आभ्यां तु जातमात्राभ्यां मित्रः पञ्चत्वमेयिवान् । अथ तस्य वरा भार्या सह तेनाग्निमाविशत्

ਪਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਦੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਮਿਤ੍ਰ ਪੰਚਤੱਤਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ (ਅਰਥਾਤ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਿਆ)। ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 6

अथ तौ बालकौ दीनावृषिभिः परिपालितौ । वृद्धिं गतौ महारण्ये बालावेव स्थितौ व्रते

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਲਕ ਦਿਨ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੇ ਗਏ। ਮਹਾ-ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਧੇ-ਫੁਲੇ, ਅਤੇ ਬਾਲਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।

Verse 7

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपः परममास्थितौ । प्रतिष्ठाप्य महा देवं भास्करं वारितस्करम्

ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਯ) ਨੂੰ, ਜੋ ਜਲ-ਜਨਿਤ ਭਯ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 8

पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः । वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः । नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्

ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਧੂਪ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਅਠਾਹਠ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸੂਰਯਨਾਰਾਇਣ—ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 9

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

ਚਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਭਾਸਕਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਆਦਿ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 10

सहस्राक्षं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्

ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 11

तमहं संस्तविष्यामि संपृक्तं गुह्यनामभिः । मुंडीरस्वामिनं प्रातर्गंगासागरसंगमे । कालप्रियं तु मध्याह्ने यमुनातीरमाश्रितम्

ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਗੁਪਤ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ: ਸਵੇਰੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਮੁੰਡੀਰਸਵਾਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਕਾਲਪ੍ਰਿਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

Verse 12

मूलस्थानं चास्तमने चन्द्रभागातटे स्थितम् । यत्र सांबः स्वयं सिद्ध उपवासपरायणः

ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਵੇਲੇ ਮੂਲਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਾਂਬ ਨੇ ਆਪ ਉਪਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 13

वाराणस्यां लोहिताक्षं गोभिलाक्षे बृहन्मुखम् । प्रयागेषु प्रतिष्ठानं वृद्धादित्यं महाद्युतिम्

ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ ਹੈ; ਗੋਭਿਲਾਕ੍ਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਨ੍ਮੁਖ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ—ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿੱਧਾਦਿਤ੍ਯ।

Verse 14

कोट्यक्षे द्वादशादित्यं गंगादित्यं चतुर्घटे । नैमिषे चैव गोघ्ने च भद्रं भद्रपुटे स्थितम्

ਕੋਟ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯ ਹੈ; ਚਤੁਰਘਟੇ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਦਿਤ੍ਯ। ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੀ ਅਤੇ ਗੋਘਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਦ੍ਰ ਹੈ—ਭਦ੍ਰਪੁਟ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ।

Verse 15

जयायां विजयादित्यं प्रभासे स्वर्णवेतसम् । कुरुक्षेत्रे च सामंतं त्रिमंत्रं च इलावृते

ਜਯਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਹੈ; ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵੇਤਸ। ਕੁਰੂਕ੍ਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਮੰਤ; ਅਤੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਮੰਤ੍ਰ—ਤਿੰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ।

Verse 16

महेन्द्रे क्रमणादित्यमृणे सिद्धेश्वरं विदुः । कौशांब्यां पद्मबोधं च ब्रह्मबाहौ दिवाकरम्

ਮਹੇੰਦਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕਰਮਣਾਦਿਤ੍ਯ ਹੈ; ਋ਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਧੇਸ਼੍ਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਵਿੱਚ ਪਦ੍ਮਬੋਧ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਾਹੁ ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਕਰ।

Verse 17

केदारे चण्डकांतिं च नित्ये च तिमिरापहम् । गंगामार्गे शिवद्वारमादित्यं भूप्रदी पने

ਕੇਦਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੰਡਕਾਂਤੀ ਹੈ; ਨਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਤਿਮਿਰਾਪਹ—ਅੰਧਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਗੰਗਾ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵਦ੍ਵਾਰ-ਆਦਿਤ੍ਯ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 18

हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके । उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्

ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਉਹ ‘ਹੰਸ’ ਹੈ; ਪૃਥੂਦਕ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ’। ਉੱਜਯਿਨੀ ਵਿੱਚ ‘ਨਰਦਵੀਪ’, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ‘ਅਮਲਦ੍ਯੁਤੀ’।

Verse 19

सूर्यं कुन्तीकुमारे च पञ्चनद्यां विभावसुम् । मथुरायां विमलादित्यं संज्ञादित्यं तु संज्ञिके

ਕੁੰਤੀਕੁਮਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਸੂਰਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਚਨਦੀ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਭਾਵਸੁ’। ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਮਲਾਦਿਤ੍ਯ’; ਅਤੇ ਸੰਜ੍ਞਿਕਾ ਵਿੱਚ ‘ਸੰਜ੍ਞਾਦਿਤ੍ਯ’।

Verse 20

श्रीकण्ठे चैव मार्तण्डं दशार्णे दशकं स्मृतम् । गोधने गोपतिं देवं कर्णं चैव मरुस्थले

ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਮਾਰਤੰਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਦਸ਼ਾਰ্ণ ਵਿੱਚ ‘ਦਸ਼ਕ’ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਧਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ‘ਗੋਪਤੀ’; ਅਤੇ ਮਰੁਸਥਲ ਵਿੱਚ ‘ਕਰਣ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

पुष्पं देवपुरे चैव केशवार्कं तु लोहिते । वैदिशे चैव शार्दूलं शोणे वारुणवासिनम्

ਦੇਵਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਪੁਸ਼ਪ’ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤ ਹੈ; ਲੋਹਿਤ ਵਿੱਚ ‘ਕੇਸ਼ਵਾਰਕ’। ਵੈਦਿਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਾਰਦੂਲ’; ਅਤੇ ਸ਼ੋਣ ਦੇ ਤਟ/ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਵਾਰੁਣਵਾਸਿਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਸਦਾ ਹੈ।

Verse 22

वर्धमाने च सांबाख्यं कामरूपे शुभंकरम् । मिहिरं कान्यकुब्जे च मंदारं पुण्यवर्धने

ਵਰਧਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਸਾਂਬਾਖ੍ਯ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਾਮਰੂਪ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੁਭੰਕਰ’। ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜ ਵਿੱਚ ‘ਮਿਹਿਰ’; ਅਤੇ ਪੁਣ੍ਯਵਰਧਨ ਵਿੱਚ ‘ਮੰਦਾਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 23

गन्धारे क्षोभणादित्यं लंकायाममरद्युतिम् । कर्णादित्यं च चंपायां प्रबोधे शुभदर्शिनम्

ਗੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ “ਕ੍ਸ਼ੋਭਣਾਦਿਤ੍ਯ” ਹੈ; ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ “ਅਮਰਦ੍ਯੁਤੀ”; ਚੰਪਾ ਵਿੱਚ “ਕਰ੍ਣਾਦਿਤ੍ਯ”; ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੋਧ ਵਿੱਚ “ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਿਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

द्वारा वत्यां तु पार्वत्यं हिमवन्ते हिमापहम् । महातेजं तु लौहित्ये अमलांगे च धूजटिम्

ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ “ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯ” ਹੈ; ਹਿਮਵੰਤ ਵਿੱਚ “ਹਿਮਾਪਹ”; ਲੌਹਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਮਹਾਤੇਜਸ”; ਅਤੇ ਅਮਲਾਂਗ ਵਿੱਚ “ਧੂਜਟਿ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

रोहिके तु कुमाराख्यं पद्मायां पद्मसंभवम् । धर्मादित्यं तु लाटायां मर्द्दके स्थविरं विदुः

ਰੋਹਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ “ਕੁਮਾਰਾਖ੍ਯ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਦ੍ਮਾ ਵਿੱਚ “ਪਦ੍ਮਸੰਭਵ”; ਲਾਟਾ ਵਿੱਚ “ਧਰ੍ਮਾਦਿਤ੍ਯ”; ਅਤੇ ਮਰ੍ੱਦਕ ਵਿੱਚ “ਸ੍ਥਵਿਰ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

सुखप्रदं तु कौबेर्यां कोसले गोपतिं तथा । कौंकणे तु पद्मदेवं तापनं विन्ध्यपर्वते

ਕੌਬੇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ “ਸੁਖਪ੍ਰਦ” ਹੈ; ਕੋਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਗੋਪਤਿ”; ਕੌਂਕਣ ਵਿੱਚ “ਪਦ੍ਮਦੇਵ”; ਅਤੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ “ਤਾਪਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

त्वष्टारं चैव काश्मीरे चरित्रे रत्नसंभवम् । पुष्करे हेमगर्भस्थं विद्यात्सूर्यं गभस्तिके

ਕਾਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ “ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ” ਹੈ; ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚ “ਰਤ੍ਨਸੰਭਵ”; ਪੁਸ਼੍ਕਰ ਵਿੱਚ “ਹੇਮਗਰ੍ਭਸ੍ਥ”; ਅਤੇ ਗਭਸ੍ਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੂਰ੍ਯ ਨੂੰ “ਸੂਰ੍ਯ” ਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

प्रकाशायां तु मुज्झालं तीर्थग्रामे प्रभाकरम् । कांपिल्ये रिल्लकादित्यं धनके धनवासिनम्

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਮੁੱਜ੍ਹਾਲ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੀਰਥਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰਭਾਕਰ’; ਕਾਂਪਿਲ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਰਿੱਲਕਾਦਿਤ੍ਯ’; ਅਤੇ ਧਨਕ ਵਿੱਚ ‘ਧਨਵਾਸਿਨ’।

Verse 29

अनलं नर्मदातीरे सर्वत्र गमनाधिकम् । अष्टषष्टिं तु देवस्य भास्करस्यामितद्युतेः

ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ‘ਅਨਲ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਗਮਨ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਮਰਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭਾਸਕਰ ਦੇਵ ਦੀ ਅਠਾਹਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 30

प्रातरुत्थाय वै नित्यं शक्तिमाञ्छुचिमान्नरः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰ ਉੱਠ ਕੇ—ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ—ਇਸ ਸ্তুਤੀ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਸੁਣੇ ਭੀ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

राज्यार्थी लभते राज्यं धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रान्सौख्यार्थी लभते सुखम्

ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्तान्प्राप्नोति मानवः

ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਜੋ-ਜੋ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

ईश्वर उवाच । एवं च स्तुवतस्तस्य चित्रस्य विमलात्मनः । ततस्तुष्टः सहस्रांशुः कालेन महता विभुः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾ ਚਿਤ੍ਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਨ ਵਿਭੂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ (ਸੂਰਜ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 34

अब्रवीद्वत्स भद्रं ते वरं वरय सुव्रत

(ਸੂਰਜ ਨੇ) ਕਿਹਾ: “ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।”

Verse 35

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो भगवंस्तीक्ष्णदीधितेः । प्रौढत्वं सर्वकार्येषु नय मां ज्ञानितां तथा

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਤੀਖਣ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੌਢਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਲੈ ਚਲੋ।”

Verse 36

तत्तथेति प्रति ज्ञातं सूर्येण वरवर्णिनि । ततः सर्वज्ञतां प्राप्तश्चित्रो मित्रकुलोद्भवः

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਸੂਰਜ ਨੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਿਤ੍ਰ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਚਿਤ੍ਰ ਸਰਵਜ੍ਞਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 37

तं ज्ञात्वा धर्मराजस्तु बुद्ध्या परमया युतम् । चिंतयामास मेधावी लेख कोऽयं भवेद्यदि

ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਾਣ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਉਹ ਮੇਧਾਵੀ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: “ਜੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਲੇਖਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕੇ?”

Verse 38

ततो मे सर्वसिद्धिः स्यान्निर्वृतिश्च परा भवेत् । एवं चिंतयतस्तस्य धर्मराजस्य भामिनि

“ਤਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਮ ਨਿਰਵਾਣ-ਸਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਪਜੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਰਾਜ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰੀ—(ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ)।

Verse 39

अग्नितीर्थे गते चित्रे स्ना नार्थं लवणाम्भसि । स तत्र प्रविशन्नेव नीतस्तु यमकिंकरैः

ਜਦੋਂ ਚਿਤ੍ਰ ਅਗ્નਿਤੀਰਥ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੂਣੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਿਆ, ਯਮ ਦੇ ਕਿੰਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ।

Verse 40

सशरीरो महादेवि यमादेशपरायणैः । स चित्रगुप्तनामाऽभूद्विश्वचारित्रलेखकः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਯਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਲੈ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ—ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਲੇਖਕ।

Verse 41

चित्रादित्येतिनामाऽभूत्ततो लोके वरानने

ਫਿਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਉਹ “ਚਿਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 42

सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः । सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

Verse 43

तत्रैव चाश्वो दातव्यः सकोषं खड्गमेव च । हिरण्यं चैव विप्राय एवं यात्राफलं लभेत्

ਉਥੇ ਹੀ ਘੋੜਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਆਨ ਸਮੇਤ ਖੜਗ ਵੀ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 139

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਚਿਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ 139ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।