Adhyaya 136
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁੱਖਾਂਤਕਾਰিণੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ‘ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਪਤਕ’ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਲੋਮਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਦਾ ਭੇਦ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਜਿੰਨੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਹਨ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਇੰਦਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਮਝੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਮਸ਼ ਮੁਨੀ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਦੀ ਆਯੁ ਤੱਕ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਲੋਮਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੀਰਘ ਆਯੁ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਨੀਰੋਗ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लोमशेश्वरमुत्तमम् । दुःखान्तकारिणीपूर्वे धनुषां सप्तके स्थितम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਦੁਖਾਂਤਕਾਰিণੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੱਤ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਉੱਤਮ ਲੋਮਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ।
Verse 2
स्थापितं तत्र देवेशि लोमशेन महर्षिणा । गुहामध्ये महालिंगं तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
ਹੇ ਦੇਵેશੀ, ਉੱਥੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਗੁਹਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 3
कोटीनां त्रितयं सार्धमिंद्राद्याः स्वर्भुजः प्रिये । यदा नाशं गमिष्यंति तदा तस्य क्षयो ध्रुवम्
ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸੁਰਲੋਕ ਦੇ ਭੋਗੀ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਟਿਕਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਸ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਖ਼ਤਮਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
Verse 4
यावंति देहरोमाणि इन्द्रास्तावन्त एव च । क्रमादिन्द्रे विनष्टे तु तल्लोमपतनं भवेत्
ਜਿੰਨੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਇੰਦਰ ਹਨ। ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੰਦਰ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਰੋਮ ਝੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 5
एवमीशप्रसादेन चिरायुर्लोमशोऽभवत् । ब्रह्माणः षड्विनश्यन्ति समग्रायुषि लोमशे
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਮਸ਼ਾ ਰੋਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਮਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਯੁ ਵਿੱਚ ਛੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 6
य एवं पूजयेद्भक्त्या तल्लिंगं लोमशार्चितम् । सोऽपि दीर्घायुराप्नोति निर्व्याधिर्नीरुजः सुखी
ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੇ ਅਰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਪੀੜਾ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ।
Verse 136
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये लोमशेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਲੋਮਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।