Adhyaya 13

Verse 1

देव्युवाच । यदा भ्रमिस्थः सविता तक्षितः क्षुरधारया । श्वशुरेण महादेव जामाता प्रीतिपूर्वकम्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਮਿਸਥ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਿਆ ਸਵਿਤਾ (ਸੂਰਜ) ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਵੱਲੋਂ ਖੁਰੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਜਾਮਾਤਾ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਿ-ਪੂਰਵਕ ਕੱਟਿਆ/ਮੂੰਡਿਆ ਗਿਆ,

Verse 2

तत्तेजः शातितं भूरि प्रभासे यत्पपात वै । तदभूत्किं तदा देव प्रभासात्कथयस्व मे

ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਜੋ ਕੱਟ ਕੇ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ—ਹੇ ਦੇਵ! ਉਹ ਤਦ ਕੀ ਬਣਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਸੁਣਾਓ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

देहावतारो देवस्य प्रभासेऽर्कस्थलस्य च । पुराणाख्यानमाचक्षे तव देवि यशस्विनि

ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਅਰਕਸਥਲ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦੇਹ-ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।

Verse 5

शाकद्वीपे महादेवि भ्रमिस्थस्य तदा रवेः । वर्षाणां तु शतं साग्रं तक्ष्यमाणे विभावसौ

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਭ੍ਰਮਿਸਥ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਵਿ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਘਿਸ ਕੇ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਭਾਵਸੁ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 6

यदाद्य भागजं तेजस्तत्प्रभासेऽपतत्प्रिये । पतितं तत्र तत्तेजः स्थलाकारं व्यजायत

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਜੋ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇਜ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਆ ਡਿੱਗਿਆ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਡਿੱਗਿਆ ਉਹ ਤੇਜ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 7

जांबूनदमयं देवि तत्पूर्वमभवत्क्षितौ । तिष्यमाहात्म्ययोगेन शैलीभूतं च सांप्रतम्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਜਾਂਬੂਨਦ-ਸੁਵਰਨ ਦਾ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਤਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਹ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 8

तत्र चार्कमयं रूपं कृत्वा देवो दिवाकरः । उत्पन्नः सर्वभूतानां हिताय धरणीतले

ਉੱਥੇ ਦਿਵਾਕਰ ਦੇਵ ਨੇ ਅਰਕ-ਮਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀਤਲ ਉੱਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 9

हिरण्यगर्भनामेति कृते सूर्येति कीर्तितम् । त्रेतायां सवितानाम द्वापरे भास्करः स्मृतः

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸੂਰ੍ਯ’ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ‘ਸਵਿਤਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ‘ਭਾਸ੍ਕਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

कलौ चार्कस्थलोनाम त्रिषु लोकेषु कीर्तितः । अवतीर्णमिदं देवि स्वयमेव प्रतिष्ठितम्

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਅਰਕਸਥਲ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਰਤਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਹ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਆਪ ਹੀ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ—ਸਵਯੰ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ—ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 11

यदा स्वारोचिषो देवि द्वितीयोऽभून्मनुः पुरा । तस्मिन्कालेऽवतीर्णोऽसौ देवस्तत्र दिवाकरः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼—ਦੂਜਾ ਮਨੂ—ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਉੱਥੇ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ।

Verse 12

भक्तिमुक्ति प्रदो देवि व्याधिदुःखविनाशकृत् । तस्य तेजोद्भवैर्व्याप्तं रेणुभिः पञ्चयोजनम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਭਕਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿਆਪਤ ਹੈ।

Verse 13

दक्षिणोत्तरतो देवि पञ्चपूर्वापरेण तु । उत्तरेण समुद्रस्य यावन्माहेश्वरी नदी

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਮਕ ਨਦੀ ਤੱਕ ਹੈ।

Verse 14

न्यंकुमत्याश्चापरतो यावदेव कृतस्मरम् । एतद्व्याप्तं महादेवि तत्तेजोरेणुभिः शुभैः

ਅਤੇ ਨ੍ਯੰਕੁਮਤੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕ੍ਰਿਤਸ੍ਮਰਾ ਤੱਕ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਧੂੜ-ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ।

Verse 15

तस्य सूक्ष्मा प्रभा या तु आदितेजोविनिःसृता । तया व्याप्तं महादेवि यावद्द्वादशयोजनम्

ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਜੋ ਸੁਖਮ ਪ੍ਰਭਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

उत्तरे भास्करसुता दक्षिणे सरितां पतिः । पूर्वपश्चिमतो देवि रुक्मिणीद्वितयं स्मृतम्

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭਾਸਕਰਸੁਤਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਰਿਤਾਂਪਤੀ—ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਦ੍ਵਿਤਯ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 17

एतस्मिन्नन्तरे देवि सौरं तेजः प्रसर्प्पितम् । तेन पावित्र्यमानीतं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

ਇਸ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੂਰਯ-ਤੱਤ ਦਾ ਤੇਜ ਫੈਲ ਪਿਆ। ਉਸੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 18

तस्य मध्यस्य यन्मध्यं तद्गृहं मम सुन्दरि । तेजोमण्डलमध्यस्थं मम स्थानं महेश्वरि

ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਦੇ ਵੀ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਿਹ ਹੈ। ਤੇਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ—ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ—ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਹੈ।

Verse 19

चक्षुर्मंडलमध्ये तु यथा देवि कनीनिका । पूर्वपश्चिमतो देवि गोमुखादाऽश्वमेधिकम्

ਜਿਵੇਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅੱਖ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਪਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ—ਹੇ ਦੇਵੀ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਗੋਮੁਖ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੈ।

Verse 20

दक्षिणोत्तरतो देवि समुद्रात्कौरवेश्वरीम् । एतस्मिन्नंतरे क्षेत्रे क्षेत्रज्ञोऽहं वरानने

ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੌਰਵੇਸ਼ਵਰੀ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਹੀ ਖੇਤਰਜ੍ਞ—ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਤੇ ਰਖਵਾਲਾ ਹਾਂ।

Verse 21

यस्मादर्कस्य तेजोभिर्भासितं मम तद्गृहम् । तस्मात्प्रभासनामेति कल्पेऽस्मिन्प्रथितं प्रिये

ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਕ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਉਹ ਧਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ—ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਪ੍ਰਭਾਸ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 22

तत्र पश्यति यः सूर्यमर्क्करूपं नरोत्तमः । सर्वपापविनिर्मुक्तः सूर्यलोके महीयते

ਉੱਥੇ ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਅਰਕ-ਰੂਪ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

स स्नातः सर्वतीर्थेषु तेन चेष्टं महामखैः । सर्वदानानि दत्तानि पूर्वजास्तेन तोषिताः

ਉਹ ਮਾਨੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਮਾਨੋ ਮਹਾਂਯਜਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮਾਨੋ ਸਭ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 24

अर्करूपी यतः सूर्यस्तत्र जातो महीतले । तस्मात्त्याज्यः सदा चार्को भोजनेऽत्र न संशयः

ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਰਕ-ਰੂਪ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਅਰਕ (ਅਰਕ ਪੌਦਾ) ਸਦਾ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 25

यो दृष्ट्वार्कस्थलं मर्त्त्यश्चार्कपत्रेषु भुंजति । गोमांसभक्षणं तेन कृतं भवति भामिनि

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਅਰਕ-ਸਥਲ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਉਹ ਗੋਮਾਂਸ ਭੱਖਣ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕਰਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

भक्षितो भास्करस्तेन स कुष्ठी जायते नरः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चार्कपत्राणि वर्जयेत्

ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ‘ਖਾ ਲਿਆ’ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੋੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 27

यात्रायां प्रथमं देवि दृष्टो येनार्कभास्करः । तं दृष्ट्वा महिषीं दद्याद्ब्राह्मणाय विपश्चिते

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਕ-ਭਾਸਕਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਹਿਸ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

ताम्रवर्णं रक्तवस्त्रं ततस्तुष्यति भास्करः । तस्य चैव तु सांनिध्ये वह्निकोणे व्यवस्थितम्

ਤਾਂਬੇ ਰੰਗ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਨੇੜੇ, ਅਗਨੀ-ਦਿਸ਼ਾ (ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 29

नातिदूरे महाभागे सिद्धेश्वरमिति स्मृतम् । सर्वसिद्धिप्रदं देवि लिंगं त्रैलोक्यपूजितम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਦੇਵੀ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ‘ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਹੈ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।

Verse 30

जैगीषव्येश्वरंनाम पूर्वं कृतयुगेऽभवत् । कलौ सिद्धेश्वरमिति प्रसिद्धिमगमत्प्रिये

ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯੇਸ਼ਵਰ’ ਸੀ। ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 31

तं दृष्ट्वा मनुजो देवि सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् । तत्रैव देवदेवेशि नातिदूरे व्यवस्थितम्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਓ ਦੇਵਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ! ਓਥੇ ਹੀ ਨੇੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 32

सूर्यदक्षिणनैरृत्ये पातालविवरं प्रिये । मंदेहा राक्षसा यत्र तथा शालकटंकटाः

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਸੂਰਜ (ਦੇਵਾਲੇ) ਦੇ ਦੱਖਣ-ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਦਰਾਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੰਦੇਹਾ ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਕਟੰਕਟ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 33

सूर्यस्य तेजसा दग्धाः पातालमगमन्पुरा । कलौ तद्द्वारमेवास्ति न पाताले गतिः प्रिये

ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਉਤਰ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਕੋਈ ਗਤੀ ਨਹੀਂ।

Verse 34

योगिन्यस्तत्र रक्षंति ब्राह्म्याद्या मातरस्तथा । माघेकृष्णचतुर्दश्यां रात्रौ मातृगणान्यजेत् । बलिपुष्पोपहारैश्च ततः सिद्धिर्भविष्यति

ਉੱਥੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਆਦਿ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੀ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਿਗਣ ਦੀ ਬਲੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤਦ ਸਿੱਧੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।

Verse 35

इति हि सकलधर्मभावहेतोर्हरकमलासनविष्णुसंस्तुतस्य । तनुपरिलिखनं निशम्य भानोर्व्रजति दिवाकरलोकमायुषोंऽते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਭਾਨੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹਰ, ਕਮਲਾਸਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਧਰਮ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਣ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਯੁ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦਿਵਾਕਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।