Adhyaya 128

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सागरादित्यमुत्तमम् । भैरवेशात्पश्चिमतो रुद्रान्मृत्युञ्जयात्तथा

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉੱਤਮ ਸਾਗਰਾਦਿਤ੍ਯ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਭੈਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁੰਜਯ ਤੋਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਹੈ।”

Verse 2

कामेशाद्दक्षिणाग्नेये नातिदूरे व्यवस्थितम् । सर्व रोगप्रशमनं दारिद्र्यौघविघातकम् । प्रतिष्ठितं महादेवि सगरेण महात्मना

ਕਾਮੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਅਗਨੇਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 3

षष्टिपुत्रसहस्राणि यः प्रापारातिसूदनः । सूर्यं तत्र समाराध्य सगरः पृथिवीपतिः

ਹੇ ਵੈਰੀ-ਵਿਨਾਸਕ, ਧਰਤੀਪਤੀ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੂਰਯ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

Verse 4

य एष सागरो देवि योजनायतविस्तरः । आयतोऽशीतिसाहस्रं योजनानां प्रकीर्तितः

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਯੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 5

अस्मिन्मन्वन्तरे क्षिप्तः सागरैश्च चतुर्दिशम् । तस्येदं कीर्तितं देवि नाम सागरसंज्ञितम्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਸਾਗਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਰਤਿਤ ਹੈ।

Verse 6

यस्याद्यापीह गायन्ति पुराणे प्रथितं यशः । तेनायं स्थापितो देवो भास्करो वारितस्करः

ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਰਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸੇ ਨੇ ਇਹ ਦੇਵ ਭਾਸਕਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਤੇ ਚੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तं दृष्ट्वा न जडो नान्धो न दरिद्रो न दुःखितः । न चैवेष्टवियोगी स्यान्न रोगी नैव पापकृत्

ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਮੂਰਖ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਨਾ ਦਰਿਦ੍ਰ, ਨਾ ਦੁਖੀ; ਨਾਹ ਹੀ ਪ੍ਰਿਯ-ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿੰਦਾ—ਨਾ ਰੋਗੀ ਬਣਦਾ, ਨਾ ਪਾਪ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ।

Verse 8

माघे मासि महादेवि सिते पक्षे जितेन्द्रियः । षष्ठ्यामुपोषितो भूत्वा रात्रौ तस्याग्रतः स्वपेत्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਛੱਠੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ (ਭਾਸਕਰ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੌਵੇ।

Verse 9

विबुद्धस्त्वथ सप्तम्यां भक्त्या भानुं समर्चयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ਫਿਰ ਸਪਤਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਤਕਾਲ ਉਠ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ, ਧਨ ਵਿਚ ਕਪਟ ਤੇ ਕੰਜੂਸੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।

Verse 10

सुतप्तेनेह तपसा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । तां गतिं न नरा यान्ति यां गताः सूर्यमाश्रिताः

ਇਥੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਦੱਖਿਣਾ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 11

भक्त्या तु पुरुषैः पूजा कृता दूर्वांकुरैरपि । भानुर्ददाति हि फलं सर्वयज्ञैः सुदुर्लभम्

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਭਾਨੁ ਉਹ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 12

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सूर्यमेवाभिपूजयेत् । जनकादयो यथा सिद्धिं गता भानुं प्रपूज्य च

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੀ ਅਭਿਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਆਦਿ ਨੇ ਭਾਨੁ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 13

सर्वात्मा सर्वलोकेशो देवदेवः प्रजापतिः । सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

ਸੂਰਜ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਰਮ ਦੈਵਤਾ ਹੈ।

Verse 14

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः । श्वेतवर्णश्च वर्षासु पांडुः शरदि भास्करः

ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਕਪਿਲ-ਵਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਵੇਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਪਾਂਡੁ-ਉਜਲਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः । एवं वर्णविशेषेण ध्यायेत्सूर्यं यथाक्रमम्

ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ-ਵਰਨ ਧਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਿਰ ਵਿੱਚ ਰਵੀ ਲਾਲ-ਵਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੇਦ ਨਾਲ, ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਯ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 16

पूजयित्वा विधानेन यतात्मा संयतेन्द्रियः । पठेन्नामसहस्रं तु सर्वपातकनाशनम्

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਾਮ-ਸਹਸ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 17

देव्युवाच । नाम्नां सहस्रं मे ब्रूहि प्रसादाञ्छंकर प्रभो । तुल्यं नामसहस्रस्य किमप्यन्यत्प्रकीर्तय

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸਹਸ੍ਰ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ ਨਾਮ-ਸਹਸ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਵੀ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕਰੋ।”

Verse 18

ईश्वर उवाच । अलं नामसहस्रेण पठस्वैवं शुभं स्तवम् । यानि गुह्यानि नामानि पवित्राणि शुभानि च । तानि ते कीर्तयिष्यामि प्रयत्नादवधारय

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਨਾਮ-ਸਹਸ੍ਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸਤਵ ਪਾਠ ਕਰ। ਜੋ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਹਨ—ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਯ—ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ; ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।”

Verse 19

विकर्तनो विवस्वांश्च मार्तण्डो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

ਵਿਕਰਤਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਮਾਰਤੰਡ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵਿ—ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਖ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।

Verse 20

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

ਉਹ ਲੋਕ-ਸਾਕਸ਼ੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ, ਕਰਤਾ ਤੇ ਹਾਰਤਾ, ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਹੈ; ਤਪਨ ਅਤੇ ਤਾਪਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਥ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁਤਿਆ ਹੈ।

Verse 21

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशतिरित्येष स्तव इष्टो महात्मनः

ਗਭਸਤਿਹਸਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਤ—ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੀ (ਨਾਂਵਾਂ) ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 22

शरीरारोग्यदश्चैव धनवृद्धियशस्करः । स्तवराज इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਆਰੋਗਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਸਤੁਤੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ।

Verse 23

यश्चानेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । स्तौत्यर्कं प्रयतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोकं स गच्छति

ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ—ਅਸਤ ਅਤੇ ਉਦਯ ਸਮੇਂ—ਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं सागरार्कजम् । श्रुतं दुःखौघशमनं महापातकनाशनम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਗਰਾਰਕ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 128

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सागरादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਤਰਗਤ, “ਸਾਗਰਾਦਿਤ੍ਯ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।