
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਤੱਤਵ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ‘ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼’ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਅਤੁੱਲ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ ਧਾਮ ਜਾਣ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਪਾਪ-ਸ਼ਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਕਥਾ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਸੰਖੇਪ ਪੂਜਾ-ਵਿਧਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ/ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਅਭੀਸ਼ਟ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹਨ। ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਦੇ ਦਿਨ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਕਾਲ-ਨਿਯਮ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोपीश्वरमनुत्तमम् । बलातिबलदैत्यघ्न्या उत्तरे धनुषां त्रये
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਬਲਾਤਿਬਲ ਦੈਤ੍ਯ-ਘਾਤਿਨੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਧਨੁਸ਼ (ਧਨੁਸ਼-ਮਾਪ) ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਅਤੁਲਨੀਯ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਵੇ।
Verse 2
संस्थितं पापशमनं गोपीभिः संप्रतिष्ठितम् । समाराध्य महादेवं पुत्रहेतोर्महेश्वरम् । सर्वकामप्रदं नॄणां पूजितं संततिप्रदम्
ਉੱਥੇ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ। ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਹੇਤੂ ਮਹਾਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਰਵਕਾਮ-ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 3
चैत्रशुक्लतृतीयायां यस्तं पूजयते नरः । गंध पुष्पोपहारैश्च स प्राप्नोतीप्सितं फलम्
ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਜੋ ਨਰ ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 4
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । गोपीश्वरस्य देवस्य प्रभासक्षेत्रवासिनः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 120
इति श्री स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बलातिबलदैत्यघ्नीमाहात्म्ये गोपीश्वर माहात्म्यवर्णनंनाम विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਬਲਾਤਿਬਲ ਦੈਤ੍ਯਘ੍ਨੀ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰ, “ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ—ਅਧਿਆਇ ੧੨੦—ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।